Dağınıklık üzerine

Dağınıklık ve ruhumda yarattığı sıkıntılı karmaşa duygusu üzerine bir türlü yazamadığım bir yazı vardı benim. Geçenlerde elime şu aşağıdaki yazı geçti. Dağınıklık ve yaşamımıza etkileri üzerine benim söylemek istediklerimden fazlasını söylediğini farkettim. Feng Shui beni yüzde yüz ikna eden bir öğreti sayılmazsa da dağınıklık konusunda söylediklerine katılıyorum. Adı ister durağan enerji olsun, ister üüüfff- bu-ev-yine-ne-çok-dağılmışşş; bazen elle tutulacak kadar yoğun ve her şeyi tıkayan bir hisse dönüşür benim için.

*
Normalde böyle uzun yazıları alıntılamak -hele kaynağını vermeden- adetim değildir ama ne internetteki kaynak siteyi bulabildim, ne de yazının kime ait olduğunu...
*
Dağınıklık ve Enerjiye Etkisi

Dağınıklık Sorunu

Enerji durağanlaştığında dağınıklık yığılır, dağınıklık büyüdükçe de enerji durağanlaşır.



DAĞINIKLIK TIKALI ENERJİDİR

Dağınıklığın karşılığı olan “Clutter” sözcüğü, Ortaçağ İngilizcesindeki donma, pıhtılaşma anlamındaki “clotter” kelimesinden gelmektedir. Arttıkça sizi içine alması, yolunuzu tıkaması da aynı şeye işaret eder.Dağınıklık arttığı oranda mekana düşük seviyeli enerjiler de çekilmiş olur. Benzer benzeri çeker, prensibi burada da geçerlidir.Bunu her insan bilir; Sokakta yürürken birinin bir kenara bir izmarit veya boş bir sigara paketi attığını görürsünüz. Ertesi gün aynı yerden geçerken bir de bakarsınız, izmaritin/paketin yanında daha başka atıklar da birikmiş. Çok geçmeden burada bir çöp tepesi oluşur. Dağınıklık evlerde de aynı şekilde çoğalır. Başta az bir şeyle başlar, derken büyüdükçe büyür, çevresindeki durağan enerji de ona bağlı olarak çoğalır ve yaşamınız üzerindeki durağanlaştırıcı etkisini hissettirir. İnsan yaşamında yeni bir sayfa açmak istediği zamanlarda, ya da sıkıntı bastığında kendini, evindeki veya odasındaki dağınıklığı toparlarken ya da bazı eşyaların yerlerini değiştirirken bulabilir. Fakat insanların büyük çoğunluğu dağınıklıklarıyla yaşamaya alışabilmektedirler. Tıkalı enerji son derece yapışkandır ve gerçekten silkelenip bir şeyler yapmak için esaslı bir çaba gerekir.


DAĞINIKLIK NEDİR?


Oxford sözlüğünde “düzensizce birikmiş nesne kalabalığı” olarak tanımlanan dağınıklık, dört sınıfta ele alınıyor:

* Kullanmadığınız ya da sevmediğiniz nesneler
* Dağınık ya da düzensiz eşya
* Çok küçük bir alanda çok fazla eşya
* Tamamlanmadan yarım bırakılmış her şey

KULLANMADIĞINIZ YADA SEVMEDİĞİNİZ NESNELER
İnsan sahip olduğu her şeye görünmeyen kılcal enerji damarlarıyla bağlanır. O eşyaya verilen değer, yüklenen anlam, onun hakkındaki düşünce ve duygular eşya ile insan arasında bir alışveriş meydana getirir. Pozitif anlamda kullanılan, yararlı olan, bir fonksiyon gören veya sevilen nesneler olumlu enerjinin yayılmasında yararlı olabilir. Bunun tersine evdeki kullanılmayan, bozuk, sevilmeyen, kurtulunmak isteyip de atılmayan, başkasına ait olan, bir kenarda unutulan her şey, enerjinin durağanlaşmasına yol açar.Sizin için bir anlam ifade etmeyen, önemi olmayan, kullanılmayan şeylerden kurtulunduğunda insan kendini bedensel, zihinsel ve ruhsal olarak da hafiflemiş hissedecektir.

DAĞINIK YA DA DÜZENSİZ EŞYA
Sadece sevilen ve kullanılan eşyaları evde tuttuğumuzu varsayalım, eğer bu eşyalar dağınık duruyorlarsa, mekan dağınık sıfatını korur, aradığımızı bulmamız zorlaşır.Neyin nerede olduğunu bildiğinizde yaşam kolaylaşır.Örneğin hepimiz evimizde yatağımızın nerede olduğunu biliriz. İnsanın yatağıyla arasındaki enerji bağı dolaysız ve açıktır. Bir de ev anahtarınızı veya şemsiyenizi veya başka bir şeyi düşünelim. Yeri genellikle tam olarak biliyor muyuz, yoksa zihinsel olarak ortalığı ayağa kaldırdığımız oluyor mu? Ya yanıtlamamız gereken mektup, ya da zarfa koyup atılmayı bekleyen bir mektup? Bazen haftalar sonra gazetelerin arasından elimize geçebilir.Neyin nerede olduğunu bilmekten kaynaklanan huzur ve açıklık, bu durumlarda stres ve karmaşaya dönüşür.Cüzdanımız veya çantamız o an için önemli gelen ama birkaç gün sonra işlevini yitiren telefon, adres ve not kağıtlarıyla, gerekli gereksiz broşürlerle dolup taşıverir..Ya ani bir itilimle otomatik olarak alınan veya toplanan şeyler...Eve getirir, “Şimdilik şuraya koyayım da sonra kaldırırım.” deriz. Ancak koyduğumuz yerde kalır. Kimi zaman aylarca kimi zaman yıllarca kalabilirler. Akla geldikçe veya gördükçe zihnimizin bir köşesinde belli belirsiz bir bıkkınlık yaratırlar. Burada önerilen elbette abartılı bir titizlik veya düzenlilik hastalığı değildir.

KÜÇÜK BİR ALANDA ÇOK FAZLA EŞYA
Kimi zaman sorun yerden kaynaklanabilir. Aile büyür veya eşyalar çoğalır ama mekan aynı kalır. Dağınıklık zamanla evde nefes almakta güçlük yaratan bir hal alabilir. Çözüm büyük bir yere taşınmak ya da evde ciddi bir ayıklama yapmaktır.

TAMAMLANMADAN BIRAKILMIŞ ŞEYLER
Dağınıklığın bu türünü görmek daha zor, bilmezden gelmek daha kolaydır. Ancak sonuçları birçok alana yayılır. Tamamlanmadan bırakılmış her şey fiziksel, zihinsel, duygusal ve ruhsal alanda dağınıklık ve tıkanıklık yaratır. Evinizdeki veya çekmecenizdeki ele alınmamış şeyler, yaşamınızda ele almadan bıraktığımız şeyleri yansıtır ve sürekli olarak enerjimizi çeker. Kırık çekmecenin tamiri, bozuk bir saatin veya aracın onarımı, damlayan musluğun contasının değiştirilmesi gibi ufak tefek tamiratlar bile mekanın enerji akışında önemli roller görür. Ve mantal alanda da ümit ve uyanıklık hallerine ulaşmada yararlı olabilir.Dikilecek düğmeler, aranması gereken telefonlar, koparılması gereken ilişkiler ve diğer her tür belirsizlik, dönüp yüzleşmediğimiz sürece ilerlememize engel olur. Eğer istenirse insandaki tevil ve savunma mekanizmaları bunları gayet güzel bastırıp kamufle edebilir, ama bunu yapmak için daima enerji tüketir. Bitmeyen her iş yaşam enerjimizden çalar, adeta bir enerji vampiri gibi bizi sömürür.


DAĞINIKLIK BİZİ NASIL ETKİLER?

Çoğu insan dağınıklıktan nasıl etkilendiğini bilmez. Dağınıklığıyla yaşamaktan memnunluk bile duyabilir. Dağınıklığın etkisi ancak ondan kurtulunduğunda duyulacak rahatlama ve huzur ile anlaşılabilir.

DAĞINIKLIK KENDİNİZİ YORGUN VE UYUŞUK HİSSETMENİZE NEDEN OLUR
Çoğu dağınık insan ortalığı toparlamaya hali olmadığını söyler. Kendilerini sürekli yorgun hissederler. Oysa yorgunluğun nedeni dağınıklığın çevresindeki durağanlaşmış enerjidir.

DAĞINIKLIK SİZİ GEÇMİŞE BAĞLI KILAR
Bütün boş alanlarımız dağınıklıkla dolarsa yaşamımıza girecek hiçbir yeniliğe yer kalmaz. Düşüncelerimiz geçmişe takılıp kalır. Bakışlar ileriye bakmaktan çok geriye çevrilir. Sorunlarla yüzleşip daha iyi bir gelecek yaratmak yerine, geçmişi suçlarız.

DAĞINIKLIK BEDENDE DE TIKANIKLIKLARA YOL AÇAR
Dağınıklık aşırı bir hale geldiğinde evinizin enerjisi tıkanır. Aynı şey bedenimiz için de geçerlidir. Dağınık kişilerde kabızlık ve hazım bozuklukları, ciltte donukluk ve bozulmalar gibi rahatsızlıklara daha sık rastlanır.

DAĞINIKLIK KİLONUZU ETKİLER
Yapılan gözlemler, aşırı kilolu insanların genellikle dağınık insanlar olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bir bayanın dediği gibi; “Evinizi ıvır zıvırdan arındırdığınızda bedeninizi abur cuburla doldurmak da size artık doğru gelmiyor.”

DAĞINIKLIK ERTELEMEYE YOL AÇAR
Dağınıklık içinde yüzüyorsanız, işlerinizi yarına erteleme eğiliminiz olabilir. Dağınıklık enerjinin hareket yeteneğini azaltarak herhangi bir şeye girişmenizi zorlaştırır.

DAĞINIKLIK UYUMSUZLUĞA YOL AÇAR
Dağınıklık aileler, ev ve iş arkadaşları arasındaki tartışmaların nedenlerinden biri olabilir. Eğer siz gırtlağınıza kadar dağınıklığa gömülmüş olarak yaşıyor ya da çalışıyorsanız ama çevrenizdekiler sizin gibi değilse onların yaşama biçimi sizi engellemez ama sizinki onları kuşkusuz engeller.

DAĞINIKLIK YILGINLIK YARATIR
Dağınıklık enerjinizi aşağı çekerek kendinizi yılgın, depresif hissetmenize neden olur. Depresyon türlerinin çoğu Yüksek Benliğinizin sizi, başka bir şey yapmanızın zamanı gelmiş olduğu için yapageldiğiniz şeye devam etmekten alıkoymasından kaynaklanır.

DAĞINIKLIK BAGAJ FAZLASI YARATIR
Eviniz aşırı dağınıksa, büyük olasılıkla yolculuğa çıkarken de yanınıza çok eşya alıyorsunuzdur. Dağınıklık bağımlıları “GEREKİRSE” diye peşlerinden sürükledikleri eşya için fazla bagaj ücreti ödemek durumunda kalırlar. Tatilden dönüldüğünde valizlerden bir yığın hiç giyilmemiş temiz ama buruşuk kıyafetler çıkar. İnsan duygusal ve zihinsel açıdan da fazla bagaj taşımaya eğilimlidir.

DAĞINIKLIK FAZLADAN TEMİZLİĞE NEDEN OLUR
Dağınık bir alanı temizlemek iki kat daha fazla zaman alır. Ne kadar dağınıksanız o kadar çok toz ve kir birikir, enerji o kadar durağanlaşır, temizlik yapmak isteği de azalır. Yaşadığımız evin odalarını tek tek dolaşıp dağınıklık yaratan gereksiz ve kullanılmayan giyecek ve eşyaları gözlemleyip bunların evimizdeki fazlalık ve dağınıklıktaki payını ve işgal ettikleri alanı yüzdeye vurduğunuzda ortaya çıkan sonuç şaşırtıcı olacaktır. Uzmanlar ortalama büyüklükteki bir evin odalara göre dağılımını şu şekilde yapmaktadırlar:

* Koridorlar yüzde 5
* Oturma odası yüzde 10 - 15
* Mutfak yüzde 30 - 40
* Yatak odası yüzde 40
* Banyo yüzde 15 - 20
* Kiler, depo, tavan arası, bodrum, kömürlük vs. yüzde 100 -200
Toplam : 220 - 250


Oda başına düşen ortalama dağınıklık yüzde 35 - 45 arasıdır.Evinize ödediğiniz kira, elektrik, ısınma vs. masrafların neredeyse yarıya yakını boşuna hammallığı yapılan şeylere ödenmektedir. Bu alanları pozitif yönde sağlıklı işlerde kullanmak varken olumsuz enerjilerin çoğalmasında kullanmaktayız.

İNSAN NEDEN DAĞINIK YAŞAR?

Dağınıklığın altında görünenden çok daha derin nedenler yatmaktadır. “Çok meşgulüm, vaktim yok, benim için önemli değil, herkes kendi eşyasını toplasa ortalık dağılmaz” vs. gibi açıklamalar birer bahaneden öteye gitmez.

“Lazım Olur” Diye Saklamak
İnsanların başlıca biriktirme nedenleri budur. “Nasıl atayım ki” diye yakınırlar, “günü gelir lazım olur”. Bu noktada gerçekten ihtiyacımız olan şeylerle, olmayan şeyleri tüm bağımlılıklarımızı bir kenara atarak ayırdetmek gerekir. Lazım olur diye eşya saklamak geleceğe güvensizlik işaretidir. Unutmayalım ki düşüncelerimizle kendi geleceğimizi biz yaratırız.Uzmanların konu ile ilgili rastladıkları gerçek vakalardan birkaç örnek:

* Balık sevmeyen bir adamın tavar arasında on beş yıl boyunca saklanmış beş akvaryum.
* Yirmi yıl boyunca bahçede biriktirilmiş boş şişeler, yağ kapları, kavanozlar, yumurta kutuları.
*Geçmiş yıllara ait onlarca telefon rehberi.
Evimizi bu gözle araştıracak olursak bu listeye ilave edeceğimiz pek çok şey olacaktır.

Kimlik
Sahip olduklarımıza sıkı sıkı tutunmamızın başka bir nedeni de kimliğimizin onlara bağlı olduğunu hissetmemizdir. Eşkoşmalar da diyebileceğimiz eşyayla olan aşırı bağlar insanın kendi hakkındaki yüzeysel fikrini ve imajını koruma çabalarından biridir. Bazı şeylerle öylesine özdeşleşmişizdir ki, onu attığımızda kendimizden bir parçayı koparırcasına bir hal yaşarız. Çevremizdeki dağınıklığın görünmeyen nedeni, içinde bulunduğumuz duygusal ve zihinsel dağınıklıktır.

Daha çoğun daha iyi olduğu inancı
Bugün hepimizin evlerinde eksiksiz mutfak setlerimiz var. (Gazeteler bile veriyor) Küçük şeyleri doğramak için küçük bıçaklar, büyük şeyleri doğramak için büyük bıçaklar, sivri uçlu, küt uçlu, hafif, ağır, et bıçağı, balık bıçağı, sebze bıçağı, meyve bıçağı vs. Bu setlere sahip olmamıza rağmen ev hanımlarının çoğu tüm bu işleri bir bıçakla hallederler. Beynimiz tam tekmil bir bıçak setine ihtiyacımız olduğuna reklam devleri tarafından yıkanmıştır. Daha çoğun daha iyi olduğu düşüncesi, mallarını satmak isteyen üreticilerin kafamıza nakşettiği bir yalandır.

EVİNİZDEKİ DAĞINIKLIK ALANLARI:

Ana Giriş Kapısı
Evinizin kapısının dış tarafı dünyaya bakışınızı, iç tarafı da kendi yaşamınıza bakışınızı temsil eder. Tıpkı insanlar gibi enerji de bu kapıdan içeri girer çıkar. Giriş kısmındaki darlık ve dağınıklık evinize taze enerjilerin giriş çıkışını engeller. Burası temiz ve düzenli durması gereken en önemli alandır. Askıda duran ve kullanılmayan paltolar vs., yerlerde duran ayakkabı, çizmeler vs., gereksiz kuru veya plastik çiçekler, şemsiyeler, bozuk paralar, fişler, telefon, elektirik faturaları, broşürler, eski gazete dergiler vs.

Kapıların Arkası
Kanca ya da kapı tokmaklarına asılı şeyler (giysiler, gecelikler, havlular, çantalar) olduğu kadar bütünüyle açılmasını engelleyecek mobilya, eşya, sepet vs. şeyleri de kapsar. Kapılarınız ardına kadar açılmazsa evinizde enerji serbestçe dolaşamaz, giriştiğiniz her iş için daha fazla çaba harcamanız gerekir.

Koridor ve Holler
Buralardaki dağınıklık yaşam taşıyıcı enerjinin evin içinde akışına engel olmaktadır.

Mutfak
Mutfak dolaplarınızın içinde neler gizleniyor? Ya bitmeden alınan yiyecekler.. . Bütün dolaplarınızda esaslı bir ayıklama ve temizliğe girişin. Derin dondurucunuzla buzdolabınızı da unutmayın.

Yatak Odaları
Yatak odaları genellikle evde yer bulamadığımız şeyleri koyduğumuz bir odadır. Yatak odalarındaki dağınıklık çocuklar ve yetişkinler için de olmaması gereken bir şeydir. Yatak odası evdeki en önemli odadır. Çünkü nerede ve nasıl uyuduğunuz yaşamınızı büyük ölçüde etkiler. Yaşamınızın üçte birini yatak odasında geçirirsiniz. Bu nedenle yatak odasının düzenli ve sade olması çok önemlidir.Yatak altlarına itilen ıvır zıvırlar uyku kalitesine bile önemli etkide bulunmaktadır. Örneğin tuvalet masalarının üstleri de kullanılmayan pek çok boş parfüm vs. şişeriyle doludur. Enerjinin yumuşak ve uyumlu dolaşımı için yatak odalarındaki yüzeylerin olabildiğince temiz ve boş tutulması önerilmektedir.

Dolap Tepeleri
Dolap tepelerine saklanan ve tıkılan şeyler... Evinizde göz hizasından yukarılara yığılmış dağınıklık genellikle bunaltıcı bir etki yaratır, hatta baş ağrısı bile yapabilir.

Dolap İçleri
Çoğu insan sahip olduğu giysilerinin yüzde 20’sini giyer. Bundan kuşkusu olanlar bir ay boyunca bir test yapabilirler. Bu oran sadece giysiler değil, sahip olduğunuz çoğu şey ve yaşamdaki çoğu etkinliğe de uyarlanabilir.

ZİHİNSEL DAĞINIKLIĞI GİDERMEK

Tasalanmaya Son Verin.
Endişe sallanan ata benzetilir. Ne kadar hızlı hareket ederse etsin hiçbir yere gitmez. Endişe bütünüyle bir zaman israfıdır. Zihinde öylesine bir dağınıklık yaratır ki, hiçbir şeyi açıklıkla düşünemez olursunuz.Endişelenmeyi bırakmayı öğrenmenin yolu, her şeyden önce dikkatinizi odakladığınız şeye güç kazandırdığınızı kavramaktan geçer. Bu nedenle bir konuda ne kadar endişe düşünceleri üretirsek, o şeyin ters gitme olasılığını da yükseltmiş oluruz. “Korktuğum başıma geldi” “Sakınılan göze çöp batar”gibi sözler de bu mesajı insanlara vermek için söylenmiştir.Endişe öyle derinlere işleyen bir alışkanlıktır ki, bundan kurtulmak için kendimizi bilinçli olarak eğitmemiz gerekir. Kendimizi endişe halinde fark ettiğimiz an durup düşünüp düşünceleri kontrol edip yönünü değiştirme egzersizleri yapmak gerekir. Bu konuda yakınlarımızdan yardım da isteyebiliriz. Endişe ve tasa yaratan şeylerin listeleri çıkartılıp bunlar tek tek çözümlenebilir.

Eleştirmeye ve Yargılamaya Son Verin
Eleştiri ve yargılama insanda en büyük enerji kayıplarına neden olur. Biraz incelenirse, özellikle başkalarına yönelik eleştirileri ve yargılarımalarımızın altında merkez noktamızın kendi zevk ve alışkanlıklarımız, düşünce kalıplarımız olduğunu anlayabiliriz. Ayrıca kendimizde olup da hoşumuza gitmeyen yönlerimizi değiştirmek yerine bu memnuniyetsizliğimizi başkalarını eleştirerek hafifletmeye çalışırız. Aslına bakacak olursak hiç kimseyi eleştirip yargılayacak durumda değiliz. Çünkü varlıkların gerçek ihtiyaç ve kapasitelerini bilmediğimiz için yapacağımız değerlendirmeler son derece isabetsiz olacaktır.

Dedikoduya Son Vermek
Başkalarının yüzlerine söyleyemediğimiz düşünce ve yargılarımızı, onların olmadığı ortamlarda dile getirmek, bundan da bir zevk duymak da zihnimizde fazlasıyla dağınıklık ve enerji kaybı yaratır. Başkaların yüzüne söyleyemeyeceğimiz hiçbir şeyi onların arkasından da söylememeyi alışkanlık haline getirmeliyiz.

Ağlayıp Sızlanmaya, İsyan Etmeye Bir Son Vermeliyiz
Ağlayıp sızlamak, her şeyi ve herkesi suçlamak, problemlerin kaynağını ve sorumlusunu daima dışımızda aramak da düşüncelerimizide büyük dağınıklık yaratır.

Zihinsel Gevezeliğe Son Vermek
Psikologlar ortalama insanın aklından günde atmış bin düşünce geçtiğini tahmin ediyor. Ve ne yakık ki bu düşüncelerin % 95’i önceki günkü düşüncelerin aynısıdır. Bir önceki günküler ise daha önceki günki düşüncelerle aynıdır. Ve bu şekilde katlanarak sürüp gitmektedir. Kısacası zihinsel faaliyetimizin büyük çoğunluğu verimsiz, tekrara ve alışkanlıklara dayalı, insanı hiçbir yere götürmeyen zihinsel gevezeliklerden ibarettir.En son ne zaman farklı ve özgün bir düşünce ürettik?Bizlere bunlar öğretilmiyor! Genellikle hepimiz belli düşünce kalıplarıyla yaşayıp, zihinlerimizi gündelik yaşamın yüzeysel akımlarıyla doldurmaktayız. Eğer ki gün içerisinde kendimizi tüm düşünce akımlarından uzak tutup çok değil beş on dakika ayırabilirsek, içsel gevezeliği dindirerek, şuurumuzu daha yüksek bir bilgeliğe açık hale getirip, yaşamımızda yol gösterici etkileri ayıklayıp seçebiliriz. Yaratıcılığımızı artırabiliriz.

Bu Gününün İşini Yarına Bırakmamak
“Bu günün işini yarına bırakma” sözünü yaşamımızda hayata geçirmeliyiz. Örneğin size bir telefon numarası verecek arkadaşınızla konuşuyorsunuz. Numara yanındadır ama ertesi gün arayıp vermeyi önerir veya siz onu daha sonra arayıp öğreneceğinizi söyleyebilirsiniz. O an bitmesi gereken bir iş ertesi güne uzamıştır ve başka aksaklıkları da beraberinde getirecektir. Ertesi gün o numarayı aramanız gerektiğinde arkadaşınızı bulamayabilirsiniz. Ve o numara ile ilgili iş ertesi günlerde unutulur. Zincirleme olarak pek çok problem yaşanabilir. Ertelenen işin akılda tutulması büyük bir enerji kaybıdır.Telefon numarasını hemen orada alın, yaşamınızda yapılacak işler listesi bir madde eksilmiş olsun.Yerine getirilmemiş sözler de büyük bir enerji kaybına ve zihinsel dağınıklığa neden olur.Bir arkadaşımızla hafta sonu için bir program yaparız, fakat günler geçtiğinde o gün bizim için öncelik sırası daha yüksek olan bir durumla karşılaşabiliriz. En doğrusu meseleyi fazla uzatmadan arkadaşımızı aramaktır. Bir bahane bulmak, yalan söylemek ya da isteksizce buluşmak buluşma gününün öncesi ve sonrası ciddi enerji kayıplarına neden olacaktır.


RUHSAL DAĞINIKLIĞI GİDERME

Fiziksel, duygusal ve zihinsel dağınıklığın varlığın gelişimine en önemli olumsuz etkisi üzerinde durarak konuyu toparlamaya çalışalım. Dağınıklığın yaşamımızdaki farklı görünümlerinin sonucunda varlığımız, yaşam amacının farkındalığını yitirir. Dünyaya gelirken beraberimizde getirdiğimiz özgün amacımızın yeniden yüzeye çıkıp anlaşılabilmesi için dağınıklıklarımızı temizlemeliyiz. Hemen hemen tüm ruhsal ve felsefi bilgiler, içinde yaşadığımız çağın gezegenimiz tarihinde insan gelişimi bakımından en önemli zaman olduğu konusunda ortak bir noktada birleşmektedir. Dünyanın büyük bilgi kaynakları eskiden pek az insanın elindeydi. Çağımızda ise bu tam tersi durumdadır. İnsan istediği bilgilere küçük bir çaba ile ulaşabilir. Bugün bulunduğumuz noktaya ulaşana dek varlığımızın yeryüzü okulunda teptiği sayısız yolları ve verdiği büyük mücadeleleri düşündüğümüzde, içinde bulunduğumuz durumun değerini anlayabiliriz. İçsel varlığımızın sesini duyabilecek hale geldiğimizde bütün gereksinimlerimiz karşılanır.Kendimizde, çevremizde ve yaşamımızda daha uyumlu, esnek, huzurlu ve başarılı olmak istiyorsak, basamak basamak dağınıklıklarımızı düzene sokmalıyız. Bunun aslında hareket noktası zihin olmalıdır. Bu nedenle daha fiziksel ve elle tutulur çözümler çağımız insanları tarafından daha fazla ilgi bulabiliyor.Odamızın dağınıklığı zihnimizin dağınıklığının bir yansımasıdır. Fakat yapay bir şekilde sadece odamızı toplayarak veya bir yardımcı tutup temizleterek zihnimizdeki çöplerden kurtulabilir miyiz?Hayır.İçinde bulunduğumuz ikilemlerden, yargılamalardan, şikayetlerden, hoşnutsuzluklardan, güvensizliklerden ve endişelerden kurtulabilir miyiz?Hayır. Eğer bu kadar kolay olsaydı, şeklen uygulanan pek çok öğreti dünyayı pozitif bir küreye çevirmeye yeterli olurdu.Şekil değil öz önemlidir.Elbette başlangıç için fizik boyuttan başlayabiliriz, fakat bunu o seviye ile sınırlı tutmamak gerekir. Fizikten başlayıp mantal seviyeye doğru hareket edebiliriz.Günlük yaşam dediğimiz, insana sıradan ve anlamsız gibi gelen yaşamlarımızın içinde fark edilip öğrenilmeyi bekleyen sayısız dersler ve deneyimler saklıdır. Yaşamın bu yönlerini görebilmenin yolu ise bakış açımızı değiştirmeden geçmektedir. Aynı şekilde bakıldığında her şey aynı görünür. Bakış açısı değiştiğinde yaşamın muhteşem akışı ve değişkenliği fark edilebilir.

Hazır mıyız?

Small Revolutions'da şu yukardaki logoyu görünce yine panik olasım geldi. Üstelik yine bu blogdaki yazılarda "post fossil fuel era" gibi kavramlardan bahsediliyor ciddi ciddi. Thom Hartmann'ın The Last Hours of Ancient Sunlight adlı kitabını okuduğumdan beri ara ara gelir bu panik duygusu...
Hazır mıyım?
Hazır mısınız?

Ben çocukken... (3)

...bazı günler canımız koşturmacalı oyunlar oynamak istemezdi. Hele de hava sıcaksa... "Hadi tepsi-pepsi oynayalım" derdi birimiz. Bu oyunun başkaca ve daha anlamlı bir adı var mıydı bilmem. Bizim mahalledeki adı buydu: Tepsi-pepsi...


Gerekli olanlar: 6 yaş ve üstü bir sürü çocuk, sakin ve güvenli bir köşe


Bir kaldırıma dizi dizi dizilir veya bir ağaç gölgesine daire şeklinde otururduk. Herkese sıradan bir numara verilirdi. Kendi numaramızı özenle aklımızda tutardık. Unutmayın, bu bir dikkat ve konsantrasyon oyunu. Numaralar dağıtıldıktan sonra herkesin aynı anda dizlerine vurmasıyla oyun başlardı.

İki kez dizlere vur - iki kez ellerini birbirine vur - iki kez parmaklarını şıklat.

Tuhaf geliyor kulağa, değil mi? İşte hep beraber bunu yapardık. Parmaklar şıklatılırken 1 numara bağırırdı: "Biiiir beeeş". Eller tekrar ritmik olarak dizlere vurulurken herkes çaktırmadan "5 numara kimdi?" diye düşünürdü. Eller birbirine vurulurken belli etmeden 5 numaraya bir bakış atılırdı. Parmaklar şıklatılırken 5 numara bağırırdı bu sefer: "Beeş dokuz".

Oyun kıvama gelmeye başlarken, eller de daha hızlı bir ritim tutturur, oyunun heyecanı artardı. 9 numara bazen sırf gıcıklık olsun diye "topu" önceki oyuncuya geri pas ederdi: "Dokuz beeeş". 5 numara gözlerini devirerek vururdu dizlerine. "Beni şaşırtacağını mı sanıyorsun?" derdi gözleri, ellerini birbirine vururken. Parmaklarını şıklatırken "beş iki" derdi bu kez. Dizler-eller-parmaklar derken bir sessizlik olurdu birden. Şaşkın 2, numarasını unutmuş diğerlerine bakarken, herkes çullanıverirdi üzerine "Ha ha haaaaay, 2 sensin ya, unuttun işte, çık bakalım oyundan!"

Zavallı 2 oyundan çıkar, kalanlar yeni duruma göre tekrar yerleşir, oyun tekrar başlardı. 5 numara "Beeeeş sekiz" derdi bu sefer. Oyun böyle devam edip giderdi. Numarasını unutanlar, dalgınlar, sıranın kendisinde olduğunu bilen ama heyecandan veya kararsızlıktan bir saniye gecikerek lafa girenler bağırış çığırış içinde çıkarılırdı oyundan. Oyuncu sayısı azalırken oyun da gittikçe zorlaşırdı. Çünkü çıkan numaraları da akılda tutmak ve kendisine sıra geldiğinde onlardan birini söylememek gerekirdi. Bu da bir sebepti oyundan çıkmaya. Bu arada 5 numara ile 9 numara tekrar inatlaşıp kendi aralarında paslaşmaya başlardı. Diğerlerinden biri bir taraftan ellerini birbirine vururken "Eeee, hadi" derdi. Derdini kısaca anlatmak zorundaydı, çünkü parmaklar şıklatılıp yeni numara söylenirken kimse kaçırmamalıydı kimde sıra olduğunu. Oyun artık öylesine hızlanırdı ki ellerimiz, dizlerimiz ve parmaklarımız acımaya başlardı birbirine vurmaktan. Hemen herkes yanıp geriye sadece iki kişi kaldığında numaralar bırakılır yerini "tepsi" ve "pepsi" alırdı. Biri "tepsi-pepsi" derdi her seferinde, diğeri "pepsi-tepsi". "E, ne var bunda, hep aynı şey" diyeceksiniz. Ama çok hızlı oynamalı, bir saniyecik bile gecikmemeliydiler. Üstelik bir süre sonra rutinin dikkat dağıtıcılığı hakim olurdu ikisinden birine. "tep... pep...pepsi, pepsi-tepsi" diye dili dolaşıverirdi. Böylece oyunun birincisi de alkışlar arasında belli olurdu.

İkinci tur başlardı sonra. Tekrar iki kişi kalınca geriye "bu sefer tencere-pencere diyelim" derdi biri.

Küçükler erken çıkıp kenarda beklediklerinden sıkılır, ama acıyan ellerini ve dizlerini bahane ederlerdi. Bu yüzden üçüncü tur genellikle büyükler arasında oynanırdı.



Önceki oyun

Devamı var...

Atma, ek!

Lütfen kitabın adına bir bakar mısınız?

Don't Throw It, Grow It! 68 Windowsill Plants From Kitchen Scraps

Kafasını geri dönüşüm fikirlerine takmış, mutfakta eline geçen her türlü sebze, meyve, tahıl ve hatta baharatla tezgah üstü bahçesi kurmaya kalkan biri için tek kelimeyle kış-kır-tı-cı! Hangi 68 bitkiymiş kitapta bahsedilenler merak ediyorum. Aralarında denediklerim var mı? Deneyebileceklerim? Ya daha önce hiç duymadıklarım? Hiç aklıma gelmemiş olanlar? Me-rak e-di-yo-rum!

Fakat artık alışkanlık haline gelmiş bir alışveriş kuralı gereği hiç bir şeyi ilk duyduğum veya gördüğüm anda satın almamaya çalışıyorum. Bir süre bu kitabın etrafında dolaşacağım. Hakkında yazılmışları okuyacağım. İçeriğini koklamaya, neler anlattığını tahmin etmeye çalışacağım. Üzerinde düşüneceğim. Tek bir sayfasına bile dokunmadan bende yaratacağı ilhamları, yeni fikirleri salıvereceğim. Bu fikirlere dair bir şeyleri internette bulabilir miyim diye aranacağım. Bekleyeceğim. Alacak olursam evde yaratacağı fazlalığı abartacağım. Buradan taşınıp giderken muhtemelen yanıma alamayacağımı telkin edip kendimi vazgeçirmeye çalışacağım. "Zaten açıp baksan hepsi bildiğin şeylerdir" diye kötüleyeceğim. Üç vakit sonra eğer hala ondan vazgeçemediğimi anlarsam... Ve o günlerde ödüllendirilmeye layık bir iş de görmüşsem.. Sipariş edeceğim!

Gidişattan haberdar ederim...

Ben çocukken... (2)

...severek oynadığımız bir başka oyun da yakantoptu.

Gerekli olanlar sadece bir top, güvenli bir oyun alanı ve bir sürü çocuktu. Hoş kimse bulunamazsa 4 kişiyle bile oynanabilecek oyundu yakantop.

İki takıma ayrılırdık. Birine vuran, diğerine kaçan takım diyelim bu sefer. Vuran takım tekrar ikiye ayrılır, aralarına bir kaç metre mesafe koyarak yerlerine yerleşir. Kaçan takımın bütün üyeleri de bu ikisinin arasında yerini alır. Oyun vuruculardan birinin topu atmasıyla başlar. Amaç? Ortadaki kaçanları vurmak elbette. Kaçanların amacı da vurucularla sınırlı bölge içinde kalırken hiç vurulmamak. Topu sakin sakin, düşüne düşüne atarsanız karşı takım sıyrılıp kaçmayı becerecektir tabii ki... Hızlı oynamak, kaçanları yormak, bir önceki atıştan kurtulmak için sizin tarafınıza yaklaşmışlarsa uzaklaşmalarına izin vermeden topu hemen tekrar atmak, topu hiç beklenmedik birine doğru fırlatmak kullanabileceğiniz taktikler. Peki ya kaçanlar? Onlar da hızlı olmalı, topu sürekli takip etmeli ve mümkün olursa topu yakalayabilmeli. Evet, tutayım derken yere düşürmediğiniz sürece buna izin var oyunda. Kaçanların yakaladığı her top bir "can" demek. Can sahibi oyuncu bunu ya vurulup oyundan çıkmış bir takım arkadaşını oyuna geri alabilmekte kullanır veya vurulduğunda kendisi kullanmak üzere saklar. Bütün canları tükenmedikçe bir oyuncu oyundan çıkarılamaz. Bu noktada sık sık "takım mı, ben mi?" sorusu gelir akıllara. Elinizdeki tek canı saklarsanız oyunda kalır, tadını çıkarırsınız. Oyun dışı kalmış güçlü bir oyuncu için kullanırsanız bir sonraki sefer oyundan çıkma riskine girer, ama belki de takımı kurtarmış olursunuz. Sokak oyunları da bal gibi stratejiktir bilgisayar oyunları gibi ve üstüne üstlük biraz yaşam dersi de vardır içinde. Sonunda bir oyuncu hariç tüm kaçanlar oyun dışı kalmışsa ve o da bütün canlarını tüketmişse 10'dan geriye doğru sayarak atmaya başlanır top. Son oyuncu 10 atıştan da kaçabilirse kaçan takım kazanır oyunu, yoksa vuran takım.

Bir sonraki turdan önce su içmek için eve bir gitsek mi? Yok gitmeyelim en iyisi. Annenin "Çok terlemişsin" veya "Hadi, akşam yemeği zamanı" deyip bir daha sokağa salıvermemesi olasılığı var. En iyisi evlere dağılmadan önce hızlı bir tur daha...

Önceki oyun

Devamı var...

Görsel kakafoni

Bir marketi bulmanız için binanın cephesinin üçte ikisini kaplamak şart mıdır?

Nicedir aklıma takılan soruyu Yeşim Demir sormuş. Yeşim Demir kim? Grafikerler Meslek Kuruluşu Başkanı ve MSÜ’de grafik tasarım bölümü öğretim görevlisi. Hürriyet Cumartesi ekinde 14.06.2008 tarihinde yayınlanan röportajda şöyle demiş:

Grafik tasarım gereklidir. Hükümetin, yerel yönetimlerin, kobilerin, ticaret odasının, kısacası herkesin çevresindeki vasat görüntüden rahatsız olması, uzmanına başvurması gerekir. Büyük bir hayalim var: Tabela bakanlığı kurmak! Mimarlığın, grafik tasarımın, kentsel tasarımın bütün disiplinlerini buluşturup kentlerin hatta mahallelerin sosyolojik tarihsel ve geleceğe yönelik yapıları ele alınarak bu kakafoniden, bu kötü görünümden kurtulmak. Ankara’da Kızılay Meydanı’nda sac tabelalardan binaları göremiyorsunuz. Bir marketi bulmanız için binanın cephesinin üçte ikisini kaplamak şart mıdır? Özenerek de tabela yapılabilir. Avrupa’da yaşayanlar dükkanları bulamıyorlarlar mı? Tasarım hayat kurtarır, doğru bir kent yönlendirmesi doğru bir ilaç kutusu tasarımı gibi.

Ben çocukken... (1)

Bir kuş uçar, gökyüzünde süzülür

Bir çocuk bütün oyunlara yazılır..

... en sevdiğimiz oyunlardan biri dalya idi. Büyüklü küçüklü bir mahalle dolusu çocuktuk. Büyükler sokağa küçüklerle de ilgilenmeye tembihlenmiş çıkardı. Tam onların istediği gibi, strateji kurulabilecek, heyecanlı bir takım oyunuydu dalya. Küçükler de oyuna ve takıma dahil olduğuna sevinir, ortalıkta biraz koşturmanın tadını çıkarırdı.

Gerekenler: Bir top, kiremit parçaları veya yassı taşlar, bir sürü çocuk, trafiksiz bir sokak veya oyun alanı

Oyun, takımların kurulmasıyla başlardı. Tecrübelilerden iki tanesinin "Aldım verdim, ben seni yendim" usulü karşılıklı adımlaşmasıyla ilk oyuncuyu kimin seçeceğine karar verilirdi. İlk seçilenlerden olmak, tercih edilir iyi bir oyuncu olduğunuzu gösterirdi. Biz küçükler genellikle sona kalır, heyecanla adımızın söylenmesini beklerdik. Takımlar kurulduktan sonra ortaya yassı taşlardan veya çoğunlukla düz kiremit parçalarından bir kulecik dizilirdi. Bu oyun mahallede sürekli oynandığından yol kenarında uygun taş veya kiremitler her an bulunur, dalya başlayacağında hemencecik toplanıverirdi. Ne kadar çok parça üst üste dizilirse oyun o kadar zorlu ve heyecanlı geçerdi.

İlk atışı hangi takımın yapacağına nasıl karar verildiğini unutmuşum. Belki de takım kaptanlarından biri "Hadi siz başlayın, nasılsa biz yeneceğiz" derdi. Takımlardan birisi kiremitlerin hemen arkasına dizilirken, başlayacak olan takım yine kaptanların belirleyeceği makul bir mesafeye çekilir; içlerinden birisi (iyi bir atışçı) top ile dizili kiremitleri yıkmayı denerdi. Bazen top kuleyi pas geçer, o zaman takımlar yer değiştirirdi. Bazen de kiremitlerden bir kısmı devrilir ama bu sayılmazdı. Gerçek oyun tüm kiremitlerin devrilmesiyle, büyük çığlıklar eşliğinde başlardı. Kuleyi deviren takım (bundan sonra onlara kurucu takım diyelim) koşup çevreye dağılmaya başlarken, diğer takım (onların adı da vurucu takım olsun) topu bir an önce yakalamak ve kendilerince stratejik noktalara yerleşmek zorundaydı.

"Devrildi, devrildi!" ,

"Evet, hepsi yerde!"

"Heeey, nasıl devirdim ama!"

"Özlem'in arkasını tutun!"

"Hakan, Özgür senin!"

"Esra, arkana dikkat!"

"Küçükler vurulmamaya bakın!"

sesleri bir anda birbirine karışırdı. Bu andan itibaren kurucu ekip yıktığı kuleyi tekrar inşa etmek; vurucu ekip ise topla onları "vurarak" oyun dışı bırakmak ve kulenin tekrar dizilmesine engel olmakla sorumluydu. Top bazen kaş-göz işaretleri, bazen aleni strateji cümleleri eşliğinde vurucu takım üyeleri arasında el değiştirirken; kurucu takım sürekli toptan uzaklaşmaya, kiremitlere yaklaşmaya çalışırdı. Kule çoğunlukla bir veya iki parçanın kaçamak eklenmesi ile yavaş yavaş yükselirken; kurucu takım da isabetli atışlar yüzünden fire vermeye başlardı. Yükselen kiremitler ve azalan oyuncu sayısı ile oyunun heyecanı paralel giderdi. Bazen hatalı bir atış veya beceriksiz bir tutucu yüzünden top oyun alanından uzaklaşır, tekrar çığlıklar yükselirdi. Vurucu takım topu bir an önce tekrar oyuna sokma çabasına girerdi. Bu sırada kuruculardan en soğukkanlısı kiremitleri hızlıca ama dikkatle dizmeye çalışırken, diğerleri topun geri gelmekte olduğunu haber verirlerdi. Risk almayı sevenler "Devam et, devam" diye bağırır, bazıları "Şimdi çekil, kalanını sonra dizelim" diye uyarırlardı. Bu öyle heyecanlı bir andı ki vurulmadan önce son parçayı da yerleştireyim derken, titreyen bir elin bütün kiremitleri tekrar yıkıvermesi işten bile olmazdı. O zaman haydi bakalım baştan! Yok o son parça da itinayla yerine konabilirse bir anda "Dalyaaaaaaaa!" diye bağırmaya başlardı bütün kurucu takım. Bazen önemsenmediği için sona bırakılmış küçüklerden biri başarırdı toptan ustalıkla kaçmayı ve son bir iki kiremiti yıkıp dökmeden yerleştirmeyi. Bir anda günün kahramanı belli olurdu. Takımlar nefeslenir, acil ihtiyaçlar için bi koşu eve gidilir (sakın ben gelmeden başlamayın!!!), oyunun kritiği yapılır, ardından yeni bir tur başlardı.

Devamı var...

Radyo Hindiba Version 1.0

Hindiba usulü blog radyosu Radyo Hindiba'da gelişmeler var. Bundan sonra eğer >> işaretini görürseniz şarkıyı içinizden söylemekle kalmayıp ve de "hangi şarkıydı ya bu?" diye düşünmenize gerek olmayıp şarkıyı dinleyebilirsiniz de...

Nasıl?

>> işaretine tıklayarak tabii ki...

Her şarkıya link vermemi beklemeyin.
Günlüğümün ana fikrine uymuyor.
Hem hepsinin videosu bulunmuyor.
Ayrıca bulunanlar da kaliteli olmayabiliyor.
Üstelik de tembelim.

İşleyişte bir tuhaflık görürseniz haber verirsiniz, değil mi?

Kavuncak

Malta'da küçük, sarı, hoş kokulu yerel kavunların mevsimi. Seyyar manavlarda 4 kilosu makul bir fiyata satılıyor. Minik sincap yeni bir oyuncak edindi. Minicik, tombul ellerini kavunların arasına daldırmayı, kavrayabildiği kavunları yuvarlamayı, sonra peşinden emekleyip tekrar yakalamayı, havaya kaldırıp burnuna (arada bir çaktırmadan ağzına!) götürmeyi seviyor. Sonra ortadan hop diye kesiveriyorum ben o kavunu. Bir küçük kaşıkla ve afiyetle yeniyor.


Dipnot: Geçenlerde Funda da "barbuncak"tan bahsediyordu. Oğlum henüz onun için küçük. Ama aklımda kalsın diye bu güzel fikir, işte buraya yazıyorum onu da... :)

Döküp silmeyeyim, biraz bekleyeyim ben

Doğal malzemeler kullanılarak yapılan temizlikte önemli bir faktörün beklemek olduğunu farkettim. Hani yapay ve kimyasal temizlik malzemelerinin reklamlarında "dök ve sil, işte bu kadar basit" diyorlar ya; evde sirkeydi, karbonattı, sabundu, suydu kullanırken, malzemeyi temizlenecek zemine uyguladıktan sonra biraz beklemek gerekebiliyor. Bazen 10-15 dakika, bazen bir saat. O zaman gayet iyi sonuçlar alabiliyor insan. Yaşamın daha yavaş aktığı devirlerde temizlik de böyle bir şeymiş herhalde... Kendi adıma, daha temiz ve sağlıklı bir dünya için 15 dakika fazladan beklemekte hiç sakınca görmüyorum. Beklerken başka şeyler de yapabilecekken üstelik...

*
Nereden çıktı şimdi bu? Mutfak lavabosunu biraz suyla doldurdum (lavabo metal bu arada). Göz kararı beyaz sirke, azıcık karbonat, bir damlacık bulaşık deterjanı ekledim. Bulaşık deterjanı tüm bu karışımı biraz köpürtsün de, ben kendimi olağanüstü büyük bir temizlik yaptığıma iyice ikna edebileyim diye. Laf aramızda bazı temizlik malzemelerine sırf tüketici psikolojik olarak etkilensin diye gereğinden çok köpürtücü madde eklediklerinden şüpheleniyorum. Hatta eminim... Neyse, 15 dakika beklettim bu karışımı lavabonun içinde. Silme, ovma, güç gösterisi ondan sonra. Sonuç? Reklama çıksam ancak bu kadar "Woooooow!" derdim.

Bazen çok aklım karışıyor benim

11 Temmuz Dünya Nüfus Günü idi. Çeşitli kanallarda bütün gün dönüp duran haberlerin arasında duydum dünya nüfusunun 6.7 milyara ulaştığını... Haberlerin bundan sonrası artan nüfusun gezegene getirdiği yükten, insan kaynaklı çeşitli çevre problemlerinden ve WHO'ın nüfusun kontrol altına alınması gerektiğini bildirdiğinden dem vuruyordu. İyi de neden geri plan resmi hep Afrikalı siyah çocukları gösterip duruyordu? Dünyanın kaynaklarını pervasızca ve dengesizce sömüren onlar mı? Aşırı tüketimle ekolojik sistemi zedeleyen, türlerin yok olmasına sebep olan onlar mı? Yılda 4 milyon ton gıdayı çöpe atan onlar mı? Dünya nüfusunun %5'ini oluşturdukları halde, enerji kaynaklarının %51'ini tüketen onlar mı? Bozduğumuzu düzeltelim derken gıda fiyatlarında sert dalgalanmalara yol açan, açlığı derinleştiren onlar mı? Kim bilir hangi takıntıyla (hijyen?) her şeyi gereğinden fazla paketleyen ve çöplerinin üçte biri paketleme materyalinden oluşan onlar mı? Zararlı ve zehirli atıklarını temizlesinler diye üçüncü dünya ülkelerine atıp kaçan onlar mı?

Üfffff, bazen çok aklım karışıyor benim.

Beyaz sirke

Meyvelitepe'nin sahibesi sirke ile ilgili iki hoş yazı yazmış. (Bir kaç damla sirke ve 1001 derde deva elma sirkesi) Orada bahsedilen sirke takıntısı doğrusu hiç de yabancı gelmedi. Bir süredir aynı dertten (!) muzdaribim :) Yazıları okurken farkettim ki sirke ile ilgili İngilizce kaynaklarda kaybolup gittiğim dönemlerde tuhaf bir şekilde beyaz sirke (white winegar) ile elma sirkesi aynı şeymiş sanısına kapılmışım. Burada biraz araştırınca anladım ki beyaz sirke adıyla bilinen ürün aslında %5 asetik asit ve su karışımından oluşuyor ve ilginçtir sofra sirkesi ile aynı raflarda satılıyor. Galiba bu Türkçe'de sirke ruhu diye bilinen şey . Yani;

Asetik asit= Sirke ruhu (Bkz. http://tr.wiktionary.org/wiki/sirke_ruhu) ve
White vinegar = %5 asetik asit çözeltisi

Öteden beri beyaz sirkenin çamaşır yıkarken yumuşatıcı ve kireç koruyucu yerine kullanılabilen doğal bir alternatif olduğunu okuyordum. Meyvelitepe'deki yazıda da aynı uygulamadan övgüyle bahsedilince ben de denedim. Çamaşırların makinadan çıktığında yumuşacık olduğu bir gerçek. Gözlerimiz görmese de deterjan artıklarından arınmış olduğunu bilmek - hele de evde bir bebek varsa- rahatlatıcı. Ayrıca kimyasal kireç koruyucu zımbırtısından kullanmak gerekmemesi (aslında bir yıla yakındır zaten kullanmıyordum) sevindirici. Makina şimdilik sağlıklı. Reklamlardaki gibi köpük kusarak arızalanırsa (ki pek ihtimal vermiyorum) onu da yazarım burada. İzci sözü!

Sirke ile yapılabilecek diğer şeyler için linkler:
Versatile Vinegar
1001 uses for white distilled vinegar
(Aslında internette bu konuda yüzlerce sayfa var. Bugünlük bu ikisi :))

Geri dönüşüm fikirleri: Kalemlik

Ben çok eskiden, gazlı-boyalı-şekerli içecekleri içmekten henüz vazgeçmediğim zamanlarda, onların alüminyum kutularından kalemlik yapardım. Bir gün içip bitirdiğim içeceğin kutusuna bakarken birden aklıma gelivermişti. Konserve açacağı ile üst tarafını açarsak sevimli, şık bir kalemlik olur bundan diye... 5 dakika bile sürmemişti. Öğrenciydim, renkli bir sürü kalemle ders çalışmayı seviyordum. Masamın üstü zamanla bütün kalemlerimi yerleştirdiğim 3-4 kutu kalemlikle şenlenivermişti. Öyle canlı, öyle renkliydi ki görüntü beni ders çalışmaya teşvik ediyordu adeta.

Diyeceğim o ki;

Aslında şu gazlı-boyalı-şekerli içecekleri hiç içmeseniz daha iyi. Sağlığa faydalı ve doğal bir dolu alternatifi varken hele...
Madem içiyorsunuz, o zaman cam şişede olanları tercih etseniz... Alüminyum kutular güya geri dönüştürülebilir ama üretimleri için öyle çok enerji harcanıyor ki her durumda bir çevre zararlısı onlar :(
Diyelim o da olmadı; hiç olmazsa o alüminyum kutuyu çöpe atmasanız... Ona ikinci bir yaşam verseniz... İlkinden çok daha yararlı ve uzun bir yaşam...
Hem bir kalemlik için ayrıca para vermenize de gerek kalmaz. Böyle hoş tasarlanmış, cıvıl cıvıl bir kalemliği kim bilir kaça alırsınız. Eğer öğrenciyseniz, çok taşınanlardansanız, bizim gibi çok göçerlerdenseniz, kalemliğinizi oradan oraya taşımanız da gerekmez. Taşınırken bir eksik eşya bile bir hafiflemedir; bilenler bilir.
Ona kalemlik deyip geçmeyelim üstelik.
Belki resim yapmayı seviyorsunuz, o zaman fırçalarınız yerleşiverir içine.
Boncuklarla uğraşıyorsunuzdur. Renk renk, boy boy boncuklara evsahipliği edebilir. Kapağı yok ama ona da bir çare bulunur.
Dikişle uğraşıyorsanız düğmeler, makaralar, türlü türlü ıvır zıvır....
Kim bilir daha neler neler...

Basitlik karşısında şaşkınlığın dayanılmaz hafifliği

"Basit yaşam"daki "basit"i daha çok sade, yalın, duru, az, öz, mütevazi, uyumlu, dengeli, doğal anlamlarında; karışık, karmaşık, fazla, aşırı, yapay gibi sözcüklerin de zıttı olarak kullanıyorum. "Basit"i "kolay" anlamında ve "zor"un zıttı olarak bu günlükte nadiren kullandığımı söyleyebilirim. Tam tersine, basit yaşamın "diğer" yaşamdan daha zor olduğunu, daha fazla emek ve enerji istediğini düşündüğüm çok olur (İlgili bir yazı gelecek).

Bir şey hem doğal, az, sade; hem de aynı anda kolay olunca sözünü etmeden duramıyorum tabii.

Örnek?
***
Zencefilli kurabiye tarifi buldum. Açıkçası zencefilli kurabiyenin adını tadından daha çok severim. Bana çocukken okuduğum bir kitabı hatırlatır. Evin çocukları deniz kenarında yağmur altında yaptıkları yürüyüşten eve geldiklerinde dadıları onlara hep zencefilli kurabiye pişirmiş olurdu. Ben de hiç bilmediğim bu baharata türlü türlü tatlar, kokular yakıştırırdım kendimce.
Niyetim kurabiye tarifi falan vermek değil. Kurabiye, "uzmanlıklarım" listesinin çok çok altında yer alır ne yazık ki. Biraz esmer şeker, biraz zencefil, tam-beyaz un karışımı, zeytinyağı ve yumurta kullandığımı söyleyeyim sadece.
Asıl bahsetmek istediğim tarifin sondan bir önceki cümlesi:
" Ceviz büyüklüğündeki parçaları yağlı tepsiye yerleştirin ve şekil vermek için unlu çatalla üzerine bastırın."

Ne?

"...unlu çatalla üzerine bastırın."

Fazladan bir mutfak aletine gerek yok mu?
"Kurabiye üstü çizme zımbırtısı" gibi sadece bu iş için icat edilmiş bir alete?
Üstün hamur kesme, katlama, yapıştırma becerilerine?
Bu beceriksizin mutfağında en az bulunan şeye, zamana?
Gerek yok mu hiç birine?
Bu kadar basit mi?
***
Her gün yüzlerce şey okuyorum. Ne zaman biri içimde "Ne aptalım, bunu ben niye düşünemedim?" tepkisi yaratsa, yaşamın kendisinin de o kadar zor olmadığını; sadece bu türden eksik kalmış basit bir bilgiye ihtiyacım olduğunu düşünüyorum. Aklıma John Maeda'nın 4. basitlik kuralı geliyor (Öğren: Bilgi her şeyi basitleştirir.)

Ne bileyim, pek bi ümitleniyorum.
Kendimi iyi hissediyorum.

Hafifliyorum.

32 kısım tekmili birden kefir yazısı

Kefir de ne? Kefir, sütün özel bir maya ile mayalanması (fermentasyonu) ile elde edilen, tadı yoğurt ve kimilerine göre de ayranı andıran, Kafkasya kaynaklı ekşi içeceğe verilen isim. Bazı kaynaklara göre eski Türkçe'deki keyif (ki aslında Arapça bu sözcük) veya köpür(mek) sözcüklerinin Rusça'ya geçerken aldığı hal imiş kefir.

Peki ya "kefir tanesi"? Kefir içeceği üretmek için sütün mayalanmasında kullanılan, büyüdükçe görüntüsü karnabaharı andıran, sarımtırak beyaz renkteki tanelere verilen isim. Taneler aslında bazı bakteri (laktik asit bakterileri) ve maya türlerinin bir araya geldiği bir ortak yaşama biçiminden başka bir şey değil. İngilizce'de "Kefir grains" olarak geçiyorlar. Susam tanesi kadar küçük olabildikleri gibi, tenis topu büyüklüğünde devasa taneler de olabiliyor. Çoğu zaman taneler bu büyüklüğe erişmeden dağılıp, parçalanarak daha küçük tanecikler olarak yaşamlarını sürdürmeye devam ediyorlar. Taneler sıfırdan üretilemiyorlar, çoğaltılmaları çoğunlukla sütle beslenerek büyüyen taneciklerin parçalanması ile oluyor. Çevre şartlarına bağlı olarak 2 haftada iki katı büyüklüğe erişmelerinin mümkün olduğu belirtiliyor. Kaynaklarda kefir tanecikleri için kefir mantarı, Tibet mantarı gibi başka isimlere de rastlamak mümkün.


Eskiden kefir mi vardı? Evet, hem de çok eskiden beri. Kefirin tarihçesi biraz karışık. Kaynağı olan Kafkasya'da binyıllardır değilse de, yüzyıllardır biliniyor. Kafkas halkları kefiri çok değerli, adeta Tanrı'dan kendilerine bir armağan gibi gördüklerinden; başka coğrafya ve halklarla hemen hiç paylaşmamışlar. Bu yüzden ilk kez ne zaman ve nasıl üretildiği bilinmiyor. 1900'ların başında özellikle akciğer hastalıklarını tedavide kefirin mucizevi bir etkisi olduğunu duyan Rus doktorların girişimi ve hoş bir Rus kadınının yardımıyla bir Kafkas beyinden elde edilen kefir, zamanla batı dünyasına da ulaşmış. Doğruluğu çok da kesin olmayan bu hikayeyi dilerseniz şurada okuyabilirsiniz. Sovyet Rusyası'nda ucuz ve sağlıklı bir içecek olarak yaygınlaşan kefirin, alternatif bir sağlık içeceği olarak Batı ülkelerinde de 20-30 yıldır tüketildiği anlaşılıyor. Türkiye'ye gelince; kendi adıma adını ilk kez 2000'li yıllarda duymuş olsam da, 20 yıl önce ortaokuldayken (ben o kadar yaşlı mıyım yahu?) "sütü yoğurt gibi mayalayan ve karnabahara benzeyen bir şey"den bahseden öğretmenimi çok çok iyi hatırlıyorum. İnternette Türkçe kaynakları tararken de 20-30 yıl öncesinde ailesindeki kefir mayalama geleneğinden bahsedenlere rastladım. Bu açıdan kefirin hem dünyada, hem de Türkiye'de öteden beri, yaygın olmasa da bilinen bir içecek olduğu; son dönemde özellikle endüstriyel üretiminin yaygınlaşması ile de biraz "trendy" hale geldiği söylenebilir.

Öyleyse bir geleneksel, bir de endüstriyel üretimi var kefirin, öyle mi?
Aslında bir geleneksel, bir ev tipi, bir de endüstriyel üretimi var denebilir sanırım. Geleneksel üretim şekli yüzyıllar önce Kafkaslar'da olduğu gibi genellikle keçi veya inek sütünün keçi derisinden tulumlarda, kefir taneleri ile ortalama 24 saat fermentasyonu ile gerçekleşiyor. Bir taraftan taze süt eklenirken, diğer taraftan oluşan kefirin alındığı sürüp giden bir süreç bu. Havadar olması sebebiyle tulum Kafkas evlerinde kapının yakınına asılırmış. Hatta gelip gidenin tuluma bir vurup geçmesi de adettenmiş ki bu kefirin tutmasını ve kıvamını etkilermiş. Büyük miktarlarda üretilen kefir, bundan sonra oda sıcaklığında bekletildiği ikinci bir fermentasyon sürecine geçermiş. Ancak -henüz buzdolabı keşfedilmediği için-oda sıcaklığında beklemesi çok da büyük sorun değil. Tam tersine, kefir mayalaması zaten çabuk bozulan sütün dayanıklılığını arttırmak için kullanılan bir tür gıda saklama yöntemi imiş.

Bugünkü ev tipi üretime gelince; bu, sütün içine kefir tanelerinin eklenmesi, ortalama 24 saat oda sıcaklığında ve ışık almayan bir ortamda mayalanmaya bırakılması, bu süre sonunda kefir tanelerinin süzülerek ayrılmasından ibaret. Taneler hemen tekrar bir miktar sütün içine eklenerek mayalama süreci tekrar başlatılırken, üretilen kefir hemen içilebilir veya bir süre bekletilerek ikinci bir fermentasyona alınabilir. Bu tür bekletilen kefirde folik asit miktarının büyük ölçüde arttığı ve bekletilen kefirin daha faydalı olduğu söyleniyor. Bu aşama buzdolabında da gerçekleştirilebilir (Ben öyle yapıyorum).

Endüstriyel üretim hakkında fazla bir bilgim yok. Tek bildiğim, ürünün tad ve kıvamında standardizasyonu sağlayabilmek için kefir tanesindeki bakteri ve mayaların ayrıştırılarak sabit bir kombinasyon üretildiği; fermentasyon için gerekli ısı ve sürenin de sabit tutulduğu. Fakat normalde kefir tanelerinde bulunan her bakteri veya maya bulunmuyormuş endüstriyel üretimde.

Ne faydası var? Internetteki pek çoğu bilimsel olmayan kaynakta kefirin insan sağlığına etkisine dair bir çok bilgi yer alıyor. Akciğer hastalıklarından mide hastalıklarına, kolestrolden reflüye, astımdan allerjiye uzayıp gidiyor iyi geldiği hastalıklar. Kimi bilgiler birbiri ile çelişiyor hatta. Tokluk hissi vererek kilo verdirdiği söylenirken, kilo almak için içenlerin de olması gibi... Benim okuduklarımdan, özellikle bilimsel kaynaklardan edindiğim izlenim kefirin daha çok genel sağlık durumunu iyileştiren, önleyici tıp açısından önemli işlevleri olan bir gıda olduğu. En azından ben mucizevi tedavi hikayelerini bir yana bırakıp kefiri böyle görmeyi tercih ediyorum. Örneğin pek çok yerde kefirin probiyotik bir gıda olduğundan bahsediliyor, yoğurt ise prebiyotikmiş. Bu açıdan kefir aynı zamanda bir fonksiyonel gıda sayılmaktaymış.
Şu satırlar İngilizce Kefir_making grubunun SSS (Sıkça sorulan sorular) bölümünden: "Kefirin sağlık için bir çok faydaları vardır. Bu faydalar özetle iki gruba ayrılabilir: 1) Kefir taneleri bakteri ve mayaların da dahil olduğu 4 sınıftan çok sayıda mikroorganizmayı içerir. Kefirin bu kendine özgü mikroflorası vücudumuzun ihtiyaçlarına uygun bir yapıdadır. Kefirdeki mikroorganizmalar bir taraftan sindirim organlarını dengeleme becerisine sahipken, diğer taraftan daha iyi bir sindirimi sağlar; zararlı bakteri, maya (mide ülseri ve ishale sebep olanlar dahil) ve virüsleri berteraf ederler. Kefir tüketiminin vücudun savunma sistemini uyardığı, sadece kefirde bulunan bir lipid (phingomyelin) sayesinde vücut hücrelerinin virus kontrolünde etken madde olan interferon üretimini arttırdığı kanıtlanmıştır. 2) Kefirin diğer faydaları: Yararlı mikroorganizmalar sütteki laktoz gibi maddeleri parçalarlar ve bunun sonucunda laktik asit ve Kefiran (kefir ve kefir tanelerine özgü sağlığa faydalı bir polysaccharide) üretirler. Kefiranın belli kanser türlerinin büyüklüğünü azalttığı ve anti-inflamatuar özellikleri olduğu kanıtlanmıştır. Kefirdeki bazı organizmalar laktozu (süt şekerini) parçalayan lactase enzimini üreterek vücudun kefirle birlikte alınan gıdalardaki süt şekerini de parçalayabilmesini sağlarlar."
(Kefirin laktoz intoleransı olanlarca içilebileceği bir çok yerde geçiyor. Bu alıntıda bana ilginç gelen kefirin beraberinde alınan gıdalardaki laktozun parçalanmasına da yardım ettiğinin belirtilmesi)
Kefir ve kefir tanelerinin mikrobiyolojik yapısı ve bunun insan sağlığına etkilerine ilişkin bir makale var şurada. Şu yazı da kefirin sağlığa etkileri ve bazı önyargılar hakkında aydınlatıcı bilgiler veriyor.

Hamileler, bebekler, yaşlılar kefir içebilir mi? Kimi internet sitelerinde kefir, sindirimi kolay olduğundan yaşlılar ve bebekler için özellikle önerilse de ben olsam bir uzman doktora sormadan vermezdim. Nitekim Doğu Avrupa'da bebeği anne sütünden keserken verilen ilk gıdalardan biri olduğunu okumama rağmen bir yaşındaki oğluma henüz kefir vermiyorum. Hamilelik söz konusu olunca da gıdalarla ilgili soruların ilk (ve tek) adresi bir uzman doktor olmalı bence.

Peki ikna oldum. Ben de evde kefir üretmek istiyorum. Şu meşhur tanecikleri nereden bulabilirim? Abartılı bir sterilizasyon gerekmese de, ev ortamında kefir üretirken belli hijyen kurallarına dikkat edilmeli. Aslında her gıda için geçerli değil mi bu?... Bu yüzden kefiri güvenilir bir kaynaktan elde etmek önemli. Türkiye'de bazı üniversitelerin (benim bildiğim Ege Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi örneğin) ziraat fakültelerinde kefir taneleri uygun ortamlarda üretilip uygun fiyata satılıyor. İkinci adres hijyen alışkanlıklarınıza güvendiğiniz eş, dost, tanıdıklar olabilir. Kefir taneleri eğer doğru şekilde fermentasyona tabii tutulursa oldukça hızlı büyüyüp çoğalıyor. E, sahipleri de onları dağıtacak birilerini arıyor haliyle. Çevrenizde böyle birileri varsa mutlaka haberiniz olur :) Yine Türkiye'de baharatçılarda da satıldığını duydum. Ama pek çok kişi baharatçılardan yüksek fiyata aldıkları kefir taneciklerinin kalitesizliğinden, sütü hiç mayalamadığından veya kötü sonuç elde ettiklerinden bahsediyor. Bu yönteme mecbur kalmadıkça başvurmamak daha mantıklı. Internet üzerinde kefir kardeşliği diye tanımlayabileceğim hoş uygulamalar var. Kefir tanesi aradığınızı ilgili forum, tartışma grubu veya sitelerde duyuruyorsunuz. Sizinle aynı şehir veya ülkede yaşayan bir kefir tanesi sahibi de çoğunlukla sadece posta ücreti karşılığı adresinize gönderiyor taneleri. Kargo dışında ücret talep edenlere veya fahiş fiyata kefir tanesi satan sitelere bence hiç tenezzül etmemeli. Türkiye'de kefir tanesi için adres kefirtaneleri adlı Yahoo grubu. Son dönemde eskisi kadar aktif olmasa da bu grupta aradığınızı bulabilirsiniz. Diğer ülkeler için Google'da bir aramanın işe yarayacağından eminim.

Nasıl yapıyoruz? Şunu baştan bir daha anlatsana...Yine internette kefir mayalamanın en doğru, garantili adı altında birbirinden farklı uygulamalar gördüm. Aslında kefirin tadı ve kıvamı 3 bileşene göre değişiyor: Tane miktarı (süte oranla), zaman, ısı. Kullanılan tane miktarı, oda sıcaklığı ve mayalama süresi arttıkça kefir daha ekşi bir tad kazanıyor. Mesele sizin sevdiğiniz tad için doğru maya-ısı-süre kombinasyonunu yakalayabilmeniz sanırım. Ben şöyle yapıyorum:
1) Bir önceki gün mayaladığım ve tutmuş olan kefiri plastik bir süzgeç kullanarak bir kaba boşaltıyorum. Süzgecin amacı kefirin içindeki tanecikleri ayırmak. Genellikle 24 saatlik mayalama süresini seçtiğim için kefir yoğun ama süzgeçten rahatlıkla akacak bir kıvamda oluyor. Geriye süzgeç içinde kalan tanecikleri ayırmak kalıyor.
2) Tanecikleri süzgeçten elimle baskı yapmadan, hafifçe tutarak alıyorum. (Ellerimi bu işlem başlamadan önce mutlaka yıkamış oluyorum). Büyükçe bir cam kavanozun içine buzdolabından çıkardığım soğuk sütü ekliyorum. Yaklaşık 0,75 litre. İçine de taneleri nazikçe bırakıveriyorum. Taneciklere karşı şefkatli olmak ön şart! Şu an biri susam tanesi, biri mercimek, biri de küçük bezelye büyüklüğünde 3 tanem var. İdeal mayalama için 1 yemek kaşığı veya 15 gr maya+bir litre süt+ oda sıcaklığında 24 saat kombinasyonu öneriliyor. Ben sadece 3 küçük tanecikle de 24 saat içinde tadı ayrana benzeyen(fazla ekşimemiş) bir kefir elde ediyorum.
3) Kavanozun kapağını kapatarak ışık almayan ve serince bir ortama (= fazla kullanmadığım bir mutfak dolabına) mayalamaya bırakıyorum. Meraklı ve boş bir günümdeysem arada bir gidip kavanozu hafifçe sallıyor, kontrol ediyorum. Yoksa kendi haline bırakıyorum. Bazen mayalanma biraz gecikiyor. Daha sakin ve serin bulduğum bir arka oda var. Oraya götürüyorum. Görüldüğü gibi kefir için sütü ısıtmıyor, mayaladıktan sonra sarıp sarmalamıyor, sıcak mekan aramıyorum. Çünkü kefirin mayalanması için ideal sıcaklık 20-25 (yoğurt için 35-40) derece, yani normal oda sıcaklığı. Üstelik bu sıcak iklimde normal oda sıcaklığından bile fazlası mevcut. Evde serin köşeler aramam bu yüzden. Başka yerlerde ve başka mevsimde uygulama biraz daha değişik olacaktır elbette. Amaç 20-25 derecede sakin ve ışık almayan bir ortam hazırlamak kefire.
4) Şimdi dönelim kefir tanesinden ayırarak bir kaba aldığımız bir gün öncesinin mayalanmış kefirine. Bunu ne yapacağız peki? Dilersek hemen içebiliriz ama herkesin hemfikir olduğu şey, kefirin soğukken daha lezzetli olduğu. Bir süre buzdolabında bekletebiliriz. Ben önerildiği gibi buzdolabındaki bekletme süresini mümkün olduğunca arttırarak kefirin ikinci fermentasyonunu sağlamaya çalışıyorum. Bekleme ile birlikte kefir de biraz daha ekşi bir tad alıyor tabii ki.
Belki biraz uzun anlattım ama hepsi topu topu 5-10 dakika sürüyor bütün bunların. Hoş bazen o kadarcık vakti bile bulamadığım oluyor. O zaman kefiri mayalandığı yerden alıp buzdolabına koyuyorum hemen. Böylece mayalanma yavaşlamış oluyor, ben vakit bulana kadar kefirin iyice ekşimesini önlüyorum. Ekşi sevenler normal mayalama süresini 24 saatin üzerine çıkarabilir. 72 saate kadar mayalayanlar var sanırım. Ama dikkat! 24 saatten sonra kefirde peynir altı suyu ile koyu kıvamlı kefir ayrışacak. Kavanozda altta (adı üstünde) peynir altı suyu , üstte kefir şeklinde bir görüntü oluşacak. Kefirin bozulduğunu sanıp korkmayın. Yapmanız gereken sadece kavanozun içeriğini -ister süzmeden önce, ister sonra- şöyle bir karıştırmak.
Bazı kişiler kefir tanelerini her mayalamadan önce, bazıları ise 3-5 mayalamada bir klorsuz içme suyu ile hafifçe yıkıyormuş. Bazıları bunun kefirin büyümesini hızlandırdığı, bazıları ise dengesini bozduğu görüşünde. Bazıları kefirin normalde az miktarda sütle yıkanmasının yeterli olduğunu; sadece küflendiğinden şüpheleniliyorsa suyla yıkayıp, bir gün su içinde bekletilmesini öneriyor. Ben şu ana kadar sadece bir kez suyla yıkadım. Siz nasıl uygun görüyorsanız öyle yapın.
Unutmadan! Kefir mayalamanın hiç bir aşamasında metal malzeme kullanılmıyor. İdeal olarak plastik kapaklı bir cam kavanoz veya porselen bir kapta mayalama öneriliyor. Süzmek için ince bir tülbent veya plastik süzgeç. Karıştırmak için yine metal olmayan bir gereç. Kimi görüşe göre metal kefir tanelerini öldürüyor, kimi görüşe göre ise kefirin asidi metallerde oksidasyona sebep oluyor. Bazı kefir dostlarının çelik araç gereç ve kapları sorunsuz kullandığı göz önüne alınırsa ikinci görüş daha doğru olsa gerek.

Hangi süt daha uygun? Akla gelebilecek her türlü sütle kefir mayalamak mümkün. Taze, çiğ süt (= pastorize edilmemiş süt) kullanılıyorsa sütü önceden kaynatmak ön şart, bilmem söylemeye gerek var mı? Pastörize edilmiş sütlerden taze olanlar uzun ömürlülere göre daha iyi sonuç veriyor. Hiç de şaşırtıcı değil, değil mi? Tam yağlı süt de, yağsız süt de kullanılabiliyormuş. İnek, keçi, manda, deve sütü gibi her türlü hayvanın sütü ile kefir üretilebildiği gibi; soya sütü, badem sütü vb. bitkisel kaynaklı sütlerle de başarılı sonuçlar alınmış. Yalnız bitkisel sütlerde mayalama süresi uzuyor, taneciklerin gelişimi de yavaşlıyormuş. Yeri gelmişken kefir tanecikleri şekerli su ve meyve suyu gibi sıvıları da fermente edebiliyorlarmış. Üretilen hafif gazlı içeceğe su kefiri (water kefir) deniyor. Hoş bir deneme olabilir ama kefir tanecikleri bir kez suda fermente edilince büyümeleri duruyor; üstelik tekrar süt kefiri üretmekte de kullanılamıyormuş. Yani bu denemeyi yeterinden fazla kefir tanesi olanların yapması daha mantıklı.

Ya hiç kefir tanesi bulamazsam? Yine de kefir tüketmek için iki seçeneğiniz var. Birincisi marketlerden endüstriyel kefir alıp içmek (ki bazıları onu ev tipine oranla pseudo yani yalancı kefir olarak adlandırıyor) veya bulabilirseniz kefir starter'ı alıp evde kefir üretmek. Fakat bu ikinci yöntemin de yalancı kefir ürettiğini söylememe gerek yok sanırım. Kefir starter'ı tanelerdeki maya ve bakterilerden bazılarının standart olarak bir araya getirilip toz haline dönüştürüldüğü bir ürün. Bana bu yönüyle kuru mayayı anımsatıyor. Küçük paketler halinde satılıyor ve bir paketi bir litre süte katılıyor. Bu şekilde mayalanmış bir kefiri tekrar tekrar mayalamada kullanarak 10-15 kez üretim yapabiliyorsunuz. Sonra maya etkisini yitiriyor. Normalde kefir tanesi ile üretilmiş bir kefiri ikinci bir mayalama için kullanamadığımıza göre (çünkü kefir ve kefir tanesinin mikrobiyolojik kompozisyonları farklı) bu yöntemde kefiri tekrar kefir mayalamak için nasıl kullanabildiğimizi bilemiyorum. Üstelik pek de ekonomik sayılmaz. Ufacık bir paket bile ateş pahasına satılıyor. Her şeye rağmen bir önceki yazıma yazdığı yorumda Ayça'nın dediğine katılıyorum: Kefiri üretemezsek de tüketelim!
Kefirle başka neler yapabilirim? Biraz tuz eklendiğinde ayrana çok benzer bir içecek oluyor. Cacığı biraz sulu kıvamda ama en az yoğurt ile yapılan kadar güzel oluyor. Bence süt, yoğurt kullanılan bir çok tarifte kullanılabilir. Daha önce bir iki kez kurabiye vb. yaparken kullandığımı hatırlıyorum, bir fark yoktu. Pişirme gerektiren tariflerde probiyotik etkisinden herhalde faydalanamıyoruz, ısıtmadan tüketmek daha faydalı. Internette meyvelerle kefiri karıştırarak yapılan çeşitli smoothie tarifleri gördüm, henüz denemedim. Sonra içindeki mayalar sebebiyle kefirin mayalı hamur işleri ve ekmek yapımında kullanılabileceğini okudum. Cilt bakımında kullanıldığını, kefirden sabun yapıldığını anlatan siteler buldum. Daha neler neler... Zengin bir konu bu. Denediklerimi daha sonra yazmayı düşünüyorum. Bu yazının sonunda vereceğim linklerden kendiniz de araştırabilirsiniz.

Elimdeki kefir tanesi çok büyüdü, parçalamak istiyorum. Ne yapabilirim? Ne yaparsanız yapın, kesmeye kalkmayın!

Elimde fazladan kefir tanesi var. Zarar vermeden nasıl postalayabilirim? Ben kefir tanelerimi Türkiye'den getirmek için 0, 33 litrelik küçük, plastik bir su şişesi kullandım. Şişenin 3/4'üne kadar süt koyup, taneleri de süte ekledim. Kapağını sıkıca kapatıp bir şeffaf sera ile bir kaç kat sıkıca sardım. Sonra tekrar bir naylon poşetin içine yerleştirdim. Bu yöntemle 24 saatte ulaşabileceği herhangi bir yere postalanabilir de diye düşünüyorum. Yoğurtland'ın sahibesi Fethiye'nin kefirle ilgili yazısında (linki aşağıda) bahsettiği yöntem ise şu: Kefir taneleri ve bir miktar sütü fermuarlı (belki başka adı vardır) bir poşete yerleştiriyorsunuz. Poşeti de küçük havalı baloncukların olduğu zarflardan birinin içine... Önemli olan hava sıcaklığının çok fazla olmaması. Transfer işlemleri için serin havaları tercih etmek mantıklı olabilir :)

Bir süre kefir mayalamak istemiyorum? Ne yapayım? Bu sıcaklarda kefir neredeyse temel gıdalarımızdan biri haline geldiğinden henüz böyle bir ihtiyaç oluşmadı bizde. Okuduklarımı paylaşayım: Taneleri kurutmak veya dondurmak mümkün ama sonradan canlandırması biraz zormuş. Bir aya kadar buzdolabında süt içinde bekletmek mümkünmüş. Daha uzun süreler için üzerini örtecek miktarda su ile (klorsuz içme suyu!) yine buzdolabında bekletmek öneriliyor. Bu suya sakın şeker eklemeyin, kefirinizi su kefirine çevirmiş oluyorsunuz.

Linkler:
Her zamanki gibi Wikipedia girişleri ile başlayalım. İngilizce ve Almanca... Şurada, Wikibooks'da da bir kefir tarifleri sayfası var. Sonra sevdiğim bloglardan Yogurtland'daki kefir yazısı var. Yorumlara da göz atmayı unutmayın! Dom's Kefir In-Site Internet'teki en kapsamlı kefir sitelerinden biri. kefirtaneleri grubundan bahsetmiştim. Ya yine bir Yahoo grubu olan Kefir_making'den? Ha, bir de agaclar.net'teki kefir girişi var. Şimdilik aklımda olanlar bunlar. Keyifli okumalar...

Tombul, ortanca ve minik

Türkiye'den gelirken beraberimde kefir mayası getirdim. Vaktiyle Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden kefir taneciği almış bir yakınım bir kısmını benimle paylaştı. Türkiye'de kaldığım süre boyunca her gün sütünü değiştirerek canlandırmak ve de canlı tutmak için çabaladığım tanecikler dönüş yolculuğumuza bir gün kala aktifliğini yitirerek yüreğimi ağzıma getirdiler. Zaten tecrübesizlikle taneciklerin bir kısmını kaybedip (yiyip!) sadece 3 tanecik kurtarmayı başarmıştım. Neyse ki uçuşa saatler kala fikirlerini değiştirip tekrar keyifle kefir üretmeye başladılar.
Uzun uçak yolculuğuna, özellikle uçağın kargo bölümündeki düşük ısıya dayanabilirler mi acaba diye biraz endişelendim ama yolda da hiç bir sorun çıkmamış. Bugünlerde hazır kefir satın almak yerine, kendi kefirimizi üretip içmenin keyfini çıkarıyoruz. Bir yandan da kefir hakkındaki bilgilerimi tazelemek için internette araştırma yapıyorum. Kefirin sağlıklı oluşu bir yana geleneksel yanını, benim meşhur gıda-üretim-sürecinde-bir-adım-geri-gitme takıntıma hitap edişini ve taneciklerle sahipleri arasında oluşan sevgi dolu bağı seviyorum. Üç taneciğime şimdiden isim taktım: Tombul, ortanca, minik. Elimde bir plastik süzgeçle mayalanmış kefirin içinden tanecikleri süzüp çıkarmaya çalışırken kendimi balta girmemiş ormanda nadir cins arayan kelebek avcısı gibi hissediyorum :)

Yakında 32 kısım tekmili birden bir (veya bir kaç) kefir yazısı ile geri dönmeyi umuyorum.

Sen ne güzel bir meyvesin

Bazen tencerenin içine biraz sızma zeytinyağını koyup hafifçe ısıtırken burnuma meyvemsi, hoş bir koku geliyor. Tarifi zor ve bir anlık bu kokuyu keyifle içime çekerken zeytinin de düpedüz bir meyve olduğunu düşünüyorum. Zeytinyağı şişesini sarılıp öpesim geliyor. "Zeytin, sen ne de güzel bir meyvesin" diyesim geliyor.

Anne sütünün gücü adına!

Dün sabah oğlum benimle birlikte oturmuş efendi efendi süt, yumurta, peynir ve ekmekten oluşan kahvaltısını ederken pek keyiflendim. Aklıma bir yıl önce bu sıralarda onu besleyebilmek için ne endişeli ve sıkıntılı günler geçirdiğim geldi. Ve başkalarının da benzer sıkıntıları yaşayabileceğini düşünerek hep yazmak istediğim bir yazıyı ne kadar ertelemiş olduğumu farkettim.
Yine çenem düşecek, biraz uzun anlatacağım, hissediyorum. Frigolarınızı, soğuk içeceklerinizi, patlamış mısırınızı alın. Sigaranızı söndürün, cep telefonunuzu kapatın. Mendile gerek yok, filmin sonu mutlu bitecek. Işıklar sönsün, hikaye başlasın...

***
Oğlum doğdu. İlk kontrollerini yapıp, sıcacık bir havluya sarıp, kucağıma bıraktılar. Doktor bir an ortadan kayboldu. Başımda bekleyen ebeye "Şimdi sadece dikişler kaldı değil mi? Sonra bebeğimi emzirebileceğim?" diye sordum. "Evet, az sonra" diye yanıtladı. Bebeklerin doğumdan sonraki ilk saatlerde emme reflekslerinin çok yoğun olduğunu ve doğumun hemen ardından emzirmenin çok önemli olduğunu biliyordum. Ne yazık ki olmadı. Hiç beklenmeyen bir komplikasyon yüzünden bir anda kendimi ameliyathanede buluverdim. O günü doğumhane-ameliyathane-uyandırma servisi üçgeninde geçirdim. Bebeğimi emzirmeme ilk kez ertesi gün öğle saatlerinde izin verdiler. Kan kaybından zayıf düşmüş, olup bitenlerden şaşkın ve de zaten tecrübesizdim. Sütüm bebeğin beslenmesine yetmediği gibi, pek çok yeni annede olduğu gibi göğüslerimin tamamen yara olması da uzun sürmedi. Üçüncü gün öğleye doğru bir bebek hemşiresi acı gerçeği dile getirdi. Bebeğimin artık şekerli su solüsyonundan başkaca bir şey alması gerekiyordu. Anne sütü yetmiyorsa formül süt vermek şarttı. En korktuğum şeydi bu, çünkü bebeğin bu tür beslenmeye alışıp anne sütüne ilgi göstermeyeceğinden endişe ediyordum. Hemşireler eğitimleri gereği donanımlı, yapılması gerekenleri sayıp döküyorlardı. Ama sorunuma karşı genel bir duyarsızlık havası da seziyordum. En önemli bilgilerden birini bile doğumumda bulunup, kata ziyaretime gelen ebe verdi:"Bakın, burada iki ayrı cins biberon ucu kullanıyoruz. Bebeğinizi daha sonra emzirmek istiyorsanız ince uçlu biberon kullanmalısınız ki bebek biberondan kolayca akan süte alışıp anne sütü almak konusunda tembellik göstermesin. Hastaneden çıkınca da böyle incecik uçlu biberonlar bulup alın." Hastaneden bir an önce çıkmayı istiyordum ama evde bebeği nasıl besleyebileceğime dair en ufak bir fikrim bile yoktu. Doğumdan önce okuduğum dergi ve kitapların biberonla beslemeye ilgili bölümlerini hep es geçmiş; alışveriş yaparken formül sütlerin, mamaların, biberonların ve bu konuya dair bin türlü ıvır zıvırın satıldığı reyonları hep atlamıştım. Şimdi ise zaten doymak ve susmak bilmeyen bir küçük canavarla süpermarket reyonlarının önünde dikilip uygun mamayı bulmak, biberonu seçmek, etiketlerini incelemek imkansız görünüyordu. Bir şekilde doğru mama ve biberonu tedarik etmeyi başardık ve bir de süt pompası kiraladıktan sonra hastaneden taburcu edildik. İlk gece bebeği sadece anne sütü ile beslemeyi başardım. Ama sabahtan itibaren süt yetmeyince tekrar biberona sarıldık. Sonraki günler de böyle geçti. Geceleri sadece anne sütü, gündüzleri ise çokça biberon ve biraz anne sütü.
Ev ziyaretlerine gelen ebe bana anne sütünü arttırdığı söylenen bir çay getirdi. Almanya'da hemen her drogeriemarkt'ta da bulunan bu çay (Stilltee) anason, rezene, kimyon tohumları ile melisa ve lavantadan oluşuyor. Başta su olmak üzere bolca sıvı almamı, meyve yememi, düzenli beslenmemi tembihledi. Oğlumun beslenmesinde ise önce 15-20 dakika emzirmemi, sonra formül süt vermemi önerdi. Aynı anda hem anne sütü, hem de formül süt vermek sadece birini vermekten kat kat zor. Emzirmenin ardından henüz doymamış ve başka hiç bir şeyle oyalanamayan minicik bebeği bir kenara koyup gidip taze ve hijyenik formül süt hazırlamak gerekiyor. Beslenme konusunda söylenen herşeye (ebenin tavsiyeleri artı malt kahvesi, incir, kuru üzüm, vb. vb. vb.) harfiyen uymama rağmen kendi sütümü bir türlü yeterince arttıramıyor, formül sütten bir türlü kurtulamıyordum. Sık sık ziyaretime gelen bir arkadaşım tüm iyi niyetiyle bebeğin yeterince beslenmediğini, anne sütünü bir tarafa bırakıp formül süt miktarını arttırmam gerektiğini söylüyordu. Onun ziyaretleri sırasında kötü bir hisse kapılıp dediğini yapıyor, tek başıma kalıp sakin kafayla düşündüğümde ise aslında yapmam gerekenin bunun tam tersi olduğunu farkediyordum. Anne sütü tamamen arz-talep yasalarına göre üretiliyor. Bebek ne kadar çok emerse, vücut o kadar çok süt üretiyor. Dışardan verilen destek ürünler ise bebeğin daha az emmesine, dolayısıyla süt üretiminin düşmesine sebep oluyor. Yaşadığım sorun hakkında hem meslekten, hem de anne olarak tecrübeli olan kızkardeşim telefonda "Yapman gereken tek şey olumlu düşünmek ve emzirmeyi tüm kalbinle istemek. Bir de bol bol su iç. Bak, gerisini vücudun kendiliğinden halledecek" diyordu. Gözlerimi kapatıp "istiyoruuuuum, çok istiyorummm" diyor, sonra da bu halimi pek komik bulup gülmeye başlıyordum. Formül sütten nefret ediyor, onun sadece iki dakikada oğlumun açlığını bastırabilmesini çok kıskanıyordum. Anne sütüyle bunu başarmam bazen saatleri buluyordu. Özellikle akşam saatleri tam bir kabustu. Oğlum bir o göğsümden, bir bu göğsümden emerek saatlerce kucağımda oyalanıyor ama doymak bilmiyordu. Çabalamaktan vazgeçip tamamen formül sütüne dönmeyi sadece bu akşam saatlerinde düşündüm. Beni endişelendiren bir diğer şey ise doğum üzerinden haftalar geçmiş olmasına rağmen bir gelişme olmamasıydı. Internet'te benzer sorunları olan kişilere dair hikayeler okuyordum, sorunu hep 7-10 gün civarında çözdükleri anlaşılıyordu. Fakat içimde bir ses emzirmenin ne kadar doğal bir süreç olduğu göz önüne alınırsa, oğlumu anne sütü ile beslememin kural, "besleyemememin" ise istisna olduğunu söylüyordu.

Birinci ayın sonuna doğru yaşamımızdaki yeniliklere biraz olsun alışınca, oturup sakin kafayla düşünmeye başladım. En kötü ihtimalle ne olurdu? Zor yöntemle, yani anne sütü+formül süt yöntemiyle devam ederdik. Bunu sadece formül süt vermeye tercih ediyordum, çünkü bebeğimin alacağı bir damla anne sütünden bile faydalanacağını ve bunun onun doğal hakkı olduğunu düşünüyordum. Bu bakış açısı içime sinmese de beni biraz rahatlattı. Çevremdeki doktor ve ebelerden daha fazla bir yardım göremeyeceğimi anlayarak internet üzerinde araştırmaya yoğunlaştım. Hamileliğim sırasında da bolca okuduğum ve çok faydalandığım Almanca anne-bebek sitesi Rund ums Baby'nin anne sütü ve emzirme hakkındaki forumlarını dolaşmaya başladım. Özellikle La Leche Liga'nın emzirme danışmanlarından Biggi Welter'in soruları yanıtladığı forumdan çok şey öğrendim. Akşam saatlerimi kabusa çeviren krizin pek çok normal emziren annede de görülen ve "zincirleme emzirme" denen bir şey olduğunu, yetersiz anne sütünü arttırmanın en önemli yolunun başka hiç bir destek gıda vermeden sadece emzirmek, emzirmek ve emzirmek olduğunu okudum. Biggi'nin emzirmenin diğer sorunlu hallerini yaşayan annelere verdiği yanıtları okurken bile verdiği pozitif enerjiden yararlandım. Emzirmenin nasıl da doğal ve aynı anda olağanüstü bir süreç olduğunu öğrendikçe, fiziksel bir hastalıktan muzdarip değilsek emzirememenin neredeyse imkansız olduğuna dair fikrim kuvvetlenmeye başladı. Oğlum bir buçuk aylıkken yapılan rutin bir doktor kontrolünden, gelişimiyle ilgili her şeyin yolunda olduğunu öğrenerek dönünce, aklıma koyduğum bir şeyi denemeye karar verdim. Son zamanlarda farkediyordum ki evde anne sütüyle beslemek daha kolayken, dışarıda ister istemez hep formül süt veriyordum. Sadece oğlumun karnını dakikalar içinde doyurmak gerektiğinden değil, dışarıda nerede ve nasıl emzirmem gerektiğinden emin olamamam da sorun yaratıyordu. Doktordan döndüğümüz gün öğleden sonra başlayarak hiç dışarıya çıkmamaya ve bu şekilde ne kadar süre sadece anne sütü ile gidebildiğimizi anlamaya karar verdim. Başarıyla formül sütsüz atlatılmış her 12 saati oğlumun gelişimini not ettiğim ajandaya yazıyordum sevinçle. "24 saattir formül süt vermedim!" , "36 saattir anne sütüyle gidiyoruz!", "48 saat!".

Yanlış hatırlamıyorsam 72. saatten sonra not tutmayı bıraktım ve müjdeli haberi en çok bekleyenlere verdim.

Oğlumun doğumundan tam 1,5 ay sonra!
Yani 6 hafta sonra!
Çok hoşuma gitti, bir de şöyle yazayım: Tam 45 gün sonra!

Emin olmak için 3-4 gün daha dışarı çıkmadık. Tam hatırlamıyorum ama, 15 dakikalık ufak yürüyüşler için çıkmış olabiliriz. Bunun dışında hep evdeydik. Bu süre içinde yine internetten (ne onunla, ne onsuz!) en kolay nereden emzirme tişörtleri bulabileceğimi araştırdım. Bu bilgiyi de Biggi'nin forumundan almıştım. Bir haftanın sonunda hem ödül-kutlama olarak, hem de bundan sonraki yaşamımızı kolaylaştırsın diye en yakın alışveriş merkezinde olduğunu öğrendiğim bir mağazadan iki tane emzirme tişörtü aldım.

Doğumdan 2,5 ay sonra küçük bir operasyon sebebiyle anestezi almam gerekince, bir günlüğüne formül süte geri dönmek gerekti. O gün oğlumla ilgilenen arkadaşım (hani "bu çocuk beslenemiyor, inadı bırak" diyen) küçük canavarımın biberonu çoktan unutmuş olduğunu ve başlangıçta nasıl emeceğini bile bilemediğini anlattı. Bu bir günlük aranın ardından formül süte bir daha geri dönmemek üzere veda ettik. Bütün bu süreçte en büyük yardımı, ne anne sütüne, ne de formül süte özel bir meyil göstermeden, ne verdiysem onu alan uyumlu oğlumdan gördüm :)) Alışveriş merkezlerinde, restoranlarda bebek emzirecek kuytu ve rahat köşe nasıl bulunur, öğrendik. İnsanların dünyanın her yerinde emziren anneye karşı saygılı ve anlayışlı olduğunu öğrendik. Uçuş sırasında emzirmenin bir kolaylık, iniş sırasında emzirmenin bir gereklilik olduğunu öğrendik. Oğlum altı aylıkken "isterseniz anne sütünü kesebilirsiniz" diyen doktor amcaya nazikçe "hadi oradan!" dedik. Destek gıdalar(püreler) ve katı kıdalara sıra gelince anne sütü alan her bebek gibi biraz isteksizlik gösterdik. Bir yaşındayız, anne sütüne devam ediyoruz. "Daha ne kadar?" diye soranlara "gittiği yere kadar" diyoruz.

Ay ay ay! Mutlu sonları ne kadar da seviyorum ben!

***

Kıssadan hisse:

- Anne sütüne aşıksınız tamam, başka türlüsü olmaz diyorsunuz. Yine de doğumdan önce alternatif beslenme yöntemlerini biraz araştırın. HA ne demek, 1-2-3 de neymiş, hangi marka süt, hangi marka biberon? Dünyanın bin türlü hali var. Babayı elinde bir listeyle alışverişe yollamaya hazırlıklı olmalı.

- Doğum yapacağınız hastaneyi seçerken emzirme dostu olup olmadığını önemseyin.

- Dünyanın hemen her coğrafyasında ve her kültüründe anne sütünü arttıran veya arttırdığına inanılan türlü türlü gıda var. Hangisine ulaşabiliyorsanız, hangisinin gücüne inanıyorsanız onu kullanın. İsveç'te incir bulamıyorsanız dünyanın sonu değil. İsveç'li annelere sorun, bildikleri bir şey mutlaka vardır. Hepsinden önemlisi, en mucizevi süt iksiri: Su! İçebildiğiniz kadar çok su ve suya yakın kıvamda sıvı (örneğin bitki çayı) tüketin. Ama her bitki çayını değil! Adaçayının ve sanırım kuşburnunun, tam tersi, süt azaltıcı etkisi var.

- Sütünüzü arttırmaya çalışırken verdiği olumsuz geribildirimler ile durumu içinden çıkılmaz hale getiren kişilere kulak asmayın ve mümkünse çevrenizden uzaklaştırın. Çocuğunuzun yeterince beslenip beslenmediği ve gelişimi hakkında sadece doktorunuzun ne dediğini dinleyin.

- Olumlu görüşleri ve tecrübesiyle yardımı dokunacaklar hariç herkese "Artık sütüm yetiyor, her şey yolunda" deyin. Açıkça yalan söyleyin! Ne kadar iyi niyetli de olsa "Hala yetmiyor mu?", "Süt yok mu?" yollu sorular kadar yersiz, verimsiz ve yıkıcı soru yok.

- Doktor, hemşire, ebe, anne, La leche liga danışmanı (veya emzirme veya laktasyon danışmanı, adı her ne ise), kitap ... Yüzyüze görüşme, telefon, mektup, internet, e-posta. Vazgeçmeden önce yardımı dokunabilecek herkesle kontağa geçin, her iletişim yolunu deneyin.

- Formül sütten medet ummayın ama ondan nefret de etmeyin. Anne sütü gibi sizin çocuğunuza özel üretilmiş olmaması gerçekten çok yazık. Ama hiç olmazsa o var.

- Süt arttırmanın sihirli formülü: Emzirin, emzirin, emzirin ! Süt pompasına çok güvenmeyin. Hiç biri işini bebeğiniz kadar doğru ve güçlü yapamaz.

- Pozitif düşünün, vücudunuzun gücüne inanın. Pek çok anne emzirmekten "ben yapamıyorum" diyerek vazgeçiyor ama aslında fiziksel bir bozukluk veya hastalık sebebiyle gerçekten emziremeyeceklerin oranı inanılmayacak kadar düşük.

Linkler:
La leche league international
La leche liga - Almanya
Yeri gelmişken emzirme ve anne sütü üzerine pek çok bilgilendirici yazısı olan Veggie Way'in sevgili sahibesi ve şanslı Defne'nin annesi Işıl'a da bir selam göndermeden geçemiyorum :))

Döndük. Malum uçuş korkuma rağmen bir güne aslanlar gibi iki uçuşu sığdırdığım, Malta'ya iniş sırasında kendi kendime "A ha ha! O nasıl manevra yahu, ben bile pisti daha iyi tuttururdum" şeklinde espriler bile yapabildiğim muhteşem dönüş yolculuğundan bahsedecektim ki... oğlum ve ben aynı anda hastalandık. Hava değişikliğinden galiba. Ben atlattım, o hala biraz öksürüyor. Geçen hafta hiç keyifli değildi. Yüksek ateşle mücadele ve adanın muhtelif yerlerindeki klinikleri öğrenmekle meşguldük. Malta'yı bıraktığımızdan daha sıcak ve daha turistik bulduk. Tatil öncesinden birikmiş bir dolu konu, tatilden toplayıp geldiğim bir çok ilginç şey var. Fakat internetsiz günlere epeyce alıştım. Oğlum da gittikçe daha çok hareketleniyor ve ilgi bekliyor. Ve de iklim Akdeniz usulü öğleden sonrası siestasını neredeyse mecburi kılıyor. Sanal yaşamı biraz rölantiye almayı, yazılarımı biraz seyreltmeyi düşünüyorum. Ama yine de...

Önümüzdeki günlerde Walden gölcüğünde Thoreau ile sohbete devam edeceğim.
Liçi raporlarına devam edeceğim. 5. yaprağı hiç sormayın, o hazin bir hikaye...
Somon renkli bir latin çiçeğinin heyecanına bulanmış bir yazı yazacağım.
Bana türlü oyunlar eden yaramaz bir kefir mayasından bahsedeceğim.
Günlük dile yerleşmiş gereksiz sözcüklere çatacağım.
Sukkulentleri ve onların yeme-de-yanında-yat bir üyesini anlatmaya çalışacağım.
Yaşam kalitemizi arttıran basit ama olağanüstü şeylerden bahsedeceğim.
E-mail selini azaltmak ve posta kutumu bir düzene koymak için denediklerimi sayacağım.
Suya sabuna, biraz sirkeye dokunacağım.
Küresel gıda ve enerji krizini, ekonomik durgunlukları aşmanın sihirli(!) formülünü, ekonomiyi gölgeleyen basit yaşamı araştırıp dilim döndüğünce anlatacağım.
Çocukluğumun eğlenceli oyunlarını hatırlayacağım.
Takılmış plağa dönen zavallı Radyo Hindiba'yı biraz güncelleyeceğim.
Ve elbette günlerin getirip önüme attığı şeylerden dem vurmaya devam edeceğim.

Buralarda olursunuz umarım :)

Eko çöplük

Orta sınıf yaşamını yeniden biçimlendiriyor, yeşil yaşam tarzı için kendileriyle gurur duyuyor ve eskisi kadar çok satın almaya ve uçmaya devam ediyorlar. Tüm dünyanın bir dinmiş gibi yeşil ürünler satın aldığını ve karbon emisyonlarının artmakta olduğunu görmek kolay.

Açık Radyo'da 2007 Ağustosu'nda yayınlanmış Eko çöplük adlı yazıdan ufak bir alıntı bu.

Yazının tamamı başkaca sivri ve karşı tezler de sunmakta. Ayrıca yeşil tüketicilik diye bir tanımlama ile de karşılaşıyorum bu yazıda ilk defa. Kavramların ve inançların içinin kolayca boşalıverdiği bir çağda basit yaşam ve çevre bilincinin başına aynı şeyler gelmesin diye dikkatle okunmaya ve üzerinde ciddiyetle düşünmeye değer buluyorum bu yazıyı.

Hedef kitle: Çocuklar!

New American Dream (Yeni Amerikan Rüyası) adlı organizasyon, reklamcıların hedef kitlesi haline geldikleri bir dünyada çocukları niçin korumamız gerektiğine ve nasıl koruyabileceğimize dair bir kitapçık hazırlamış. Sadece anne-babalar değil, etrafında çocuk olan herkes bilgilenmek için okumalı bu kitapçığı:

Tips for parenting in a commercial culture (Küçük bir üyelik adımından sonra broşüre ulaşılıyor)

Nedeni için buraya bir alıntı yapıyorum, nasılı okumayı size bırakıyorum:

"Yeni araştırmalara göre çocuklara yönelik agresif (yoğun, saldırgan) pazarlama sadece aşırı materyalizme sebep olmuyor; aynı zamanda depresyon, anksiyete, düşük özdeğerlilik, çocukluk obezitesi, yeme bozuklukları, artan seviyede şiddet ve ailevi stress gibi pek çok psikolojik ve davranışsal sorunlara yol açıyor."

Sadece kitapçıkta değil, sitede de bir çok ilginç kitap, makale ve internet sitesi öneriliyor. Önümüzdeki günleri bu siteyi derinlemesine inceleyerek geçirmeyi düşünüyorum.

Malta: Sağlık sistemi

Küçük detaylarıyla Malta kullanım kılavuzuna devam ediyorum bugün. Biraz da sağlık sisteminden bahsedeyim. Anladığım kadarıyla...

• Her semtte (şehirde, kasabada, köyde) devlete ait bir Health Centre var. Maltalılar yanında çalışma izni olan yabancılar ve aileleri de uygun ücretle hizmet veren bu merkezlerden faydalanabilir diye duydum. Fakat çok dökük ve eski olduklarını da... Yani bu kısım benim için tamamen rivayetten ibaret. Bir kaç iyi özel hastane var. Uzman doktorlara muayene olmak için önceden randevu almak gerek. Acil durumda veya randevusuz gittiğinizde ancak bir GP (General Practitioner yani pratisyen hekim) ile görüşebiliyorsunuz. O gerekli görürse bir uzmana sevk ediyor. Türkiye'den bildiğim hastanelerin acil servislerinde 24 saat dahiliye ve çocuk doktoru olduğundan biraz garipsiyorum bu durumu. Uzman doktorlar hastanelerle çoğunlukla anlaşmalı çalışıp haftanın bir veya iki günü geliyorlar. Diğer günler neredeler? Başka bir klinik, hastane veya eczanede! Tuhaf ama hemen hiç bir doktorun muayenehanesi yok burada. Eczanelerin bazılarında muayene için ayrılmış bölümler var, haftanın belirli günleri de orada hasta kabul ediyorlar. Yani bir özel hastane veya eczanede muayene olduğunuz doktora haftanın diğer günleri nerede çalıştığını mutlaka sormak gerek. Devamlı tek bir yerde çalışan doktora henüz rastlamadım. Maltalı doktorların çoğu İngiltere'den diplomalı ve çok iyi İngilizce konuşuyorlar. Ayrıca sağlık sektöründe Avrupa'nın başka ülkelerinden gelip çalışan çok da insan var. Durum yavaş yavaş değişiyordur belki çünkü buradaki üniversitenin de bir tıp fakültesi var.
• Ayrıca yeni yapılmış bir büyük devlet hastanesi var: Mater Dei Hospital. Gidip görmedim ama oldukça iyi olduğu izlenimini edindim.
• Burada sağlık turizmi oldukça gelişmiş. Bütün özel hastaneler Avrupa'nın sıra beklemek istemeyen ve uygun fiyata tedavi olmak isteyen hastalarına yönelik de hizmet veriyor. Bu açıdan belirli bir hizmet kalitesini tutturduklarını tahmin ediyorum.
• Aklınızda olsun, Malta'da eczaneler pek çok küçük dükkan ve mağaza gibi 13:30 - 16:30 arası kapalı. Aslında çalışma saatleri değişiklik gösteriyor. Bazı büyük ve uluslararası mağazalar ve turistik yerler gün boyu açık, bazı yerler öğlen 12'de bile kapatabiliyor. Diyeceğim o ki eczaneleri gün içinde kapalı bulabilirsiniz. Buna karşılık Sliema'daki St. James (Capua) Hastanesi'nin eczanesi ayaktan hastalara da hizmet veriyor ve sürekli açık. Belki diğer özel hastanelerde de durum böyledir.
• Eczaneler aynı zamanda bolca kozmetik ve parfümeri ürünü de sattıklarından ve vitrinlerini bunlarla süslemeyi sevdiklerinden farketmeden yanlarından geçebilirsiniz. Tabelaları yanında yeşil haç işaretleri de gözden kaçırmamak için yardımcı olabilir.
• Malta'da her şey gibi ilaçta da arzı talep belirliyor. Her ilacı bulamayabilirsiniz. Sizin için önemli ilaçlarınızı yedekleriyle beraberinizde getirin.
• Güneş nisan ayında bile yakıcı. Yazın denizde çokça denizanası varmış. Tatile geliyorsanız hazırlıklı gelin ve Air Malta uçuş dergisinin tavsiyesine bakılırsa sadece yerlilerin girdiği yerlerde denize girin.
• Maltada'da pek çok başka ülkede olduğu gibi acil servis, ambulans (ve polis ve itfaiye) için telefon numarası 112.
• İhtiyacınız olmaması dileğiyle...

Boda

Aşağıdaki hikaye "fazlalıklar"ın evimize ne yolla ulaştığına küçük bir yaşanmış örnek :)


Bir arkadaşımın doğum gününde davetlisi olarak bir Çin lokantasına gittik. Hoşumuza gitti, yemekler temiz ve lezzetli. Bir sonraki sefer evlilik yıldönümümüzde eşimle bu lokantaya tekrar gitmeye karar verdik. Çinli kızlar bir harika, bizi hemen hatırladılar, hoş bir masaya aldılar. O günkü yemeğin özel bir sebebi olup olmadığını sordular, "evlilik yıldönümümüz" dedik. Ala, yemeğin sonunda tatlı siparişini verirken dediler ki: "Madem bugün özel bir kutlamanız var, biz de ufak bir hediye vermek istiyoruz. Boda mı istersiniz, xfgyhu mu? İkinci söyleneni zaten hiç anlamadığım için şaşkınlıkla "Bo-da?" diye sormuşum. Kız gülümseyip başını sallayarak "Boda!" diye yanıtladı. Eşime dönüp soran gözlerle "Boda?" dedim bu kez. "Boda" dedi "Hani canım var ya..." ses tonuyla. Ne olduğunu anlamış değilim ya, peki...Tekrar kıza dönüp "Boda" dedim, bu sefer kesin bir tonla. Yalnız kalınca eşime "Boda da ne?" diye sordum fısıldayarak, "Hiçbir fikrim yok! Bekle görelim" dedi. Az sonra tatlılarımızın yanında küp şeklinde bir kutu masamıza bırakıldı. Kutuyu bir merakla açıp içindekini görünce eşimle ikimiz birden "Haaa, Buda!" deyiverdik. Meğer kastedilen ufak bir Buda heykeliymiş. Çinliler "Buda" değil de "Boda"mı diyor, ne? Neyse epeyce gülerek bildiğimiz Buda'lardan daha tombul,daha az ruhani, keyifle gülen bir Çinli'yi betimleyen "Boda"mızı alıp eve döndük. Telefon sehpasının üstüne yerleştirdik. O gün bu gün orada durup gülen gözlerle telefon görüşmelerimizi dinliyor. Pek büyük bir sanat şaheseri sayılmaz, ben de öteden beri bibloları pek sevmem. Fazladan yer kaplarlar, evde gereksiz detaylar olarak göz yorarlar, zamanla toz yuvasına dönüşürler, vb, vb. Bir kaç kez ciddi olarak kurtulmayı düşündüm Boda'dan. Fakat birisinin benim kutsal saydığım bir şeyi değersiz gördüğünden çöpe attığını bilsem çok üzüleceğimi düşünerek atamadım bir türlü. Belediye çöp hizmetlerinde hiçbir Çinli'nin çalışmadığından emin olsam da... Zamanla Boda hoş bir yemeğin eğlenceli anısına dönüştüğünden de atamaz oldum galiba. Anlaşılan Boda da bizimle taşınacak...


Not: Bu hikaye de eskiden yazıp, sadeyasam grubuna gönderdiklerimden...

Brand eins

Okumayı sevdiğim sanal dergilerden birisi Brand Eins. Tasarımı sade, bütün eski sayılarına hoş bir arşivden ulaşmak mümkün. Her ay belli bir tema üzerine yazılar yayınlanıyor. Kendini bir pazarlama ve iş dünyası dergisi olarak tanımlasa da sık sık basit yaşamı ilgilendiren konular seçiliyor aylık tema olarak. Karar vericileri arasında basit yaşam felsefesini benimsemiş birileri olduğundan şüpheleniyorum. İçeride adamımız var yani :)))

Mart 2008 sayısının konusu: Tempo (Hız). Editörün yazısından bir alıntı:

"Bir önceki yıl, ulaşım bilgi hizmeti veren İngiliz kuruluşu Keepmoving Avrupa şehirlerinde bir hız araştırması gerçekleştirdi. Otomobil veya kamu ulaşım araçlarıyla bu şehirlerde ne hızla ilerlenebiliyor? Buna göre Avrupa'nın en yavaş ilerlenen kenti Londra... İngiliz başkentinde saatte 19 km. hızla yol alınabiliyor. Hemen ardından: Berlin. Orada ortalama hız saatte 24 km. 19. yüzyılın posta arabaları da işte o kadar hızlıydı. Çok yaşa ilerleme."

Şubat 2008 sayısının konusu: Marketing. Was machen eigentlich Marketingleute?" adlı yazıdan alıntı:

"İyi pazarlamacılar bir ürün veya hizmete dair mesajı 3 anlaşılır sözcükle formule eder ve bunu yaratıcı bir şekilde iletirler. Kötü pazarlamacılar konuşurlar, konuşurlar, konuşurlar..."
Ben kötü bir pazarlamacı olurdum kesin!

Ocak 2008 sayısının konusu: Extreme (Aşırı). Abartma, dogmatizm, fanatizm, sınırları zorlama... Aşırılığın her hali üzerine yazılar.

Aralık 2008 sayısının konusu: Design. Schönheit hilft (Güzellik yardım eder) adlı yazı şöyle başlıyor:"İyi görünen, her şeye daha kolay sahip olur. Okulda. Mahkemede. Ücret pazarlığında. Hatta bebekken."

"Dış görünüş önemsizdir, önemli olan ruh güzelliği" diyen yaygın görüşe -ki basit yaşama ilişkin yazılarda da sık sık rastlanır ve vurgulanır- bilimsel verilerle karşı duran bir röportaj bu. Karşı tezleri sevenlere...

Temmuz 2007 sayısının konusu: Zu viel! (Çok fazla). Sie haben Ablenkung adlı yazının neresinden alıntı yapsam bilemiyorum. Okuyabilen baştan sona okusun, ben giriş cümlelerini paylaşayım:

" E-mail, cep telefonu ve cep bilgisayarı ile elektronik iletişim bir kaç yıl içinde patladı. İnsanoğlu yeni oyuncaklarını sevdi. Ama ne yazık ki onları nasıl verimli kullanacağını öğrenemedi."

Aralık 2006 sayısının konusu: Luxus/Minimum. Das Ideal adlı yazı "Ne gerekli, ne fazlalıktır? İnsanoğlu neye gereksinim duyar?" diye sorarak başlıyor.

Temmuz 2006 sayısının konusu: Sparwahn (Tassarruf çılgınlığı). Spar dir das adlı yazı şöyle açıklıyor bu çılgınlığı: "Yapabildiğin her alanda tasarruf yap, ki her şey iyi olsun. Harcamaları kıs. Tüketimini kısıtla. Ucuz şeyler al. Cimri ol. Tasarrufa katılmayan çılgın sayılır."
Basit yaşam ve çevre politikaları ekonomiyi baltalar, durgunluğa sürükler diyen bir görüş var. Bir ara kafamı toparlayıp yazmak istiyorum bu konuyu. Aklımın bir köşesinde basit yaşam felsefesinin anahtar kelimelerini sıralarken (arı, duru, az, öz, sade, basit, net, açık, uyumlu, vb, vb) hep "denge" sözcüğü de ekleniyor onlara. Aşırı uçlardan kaçınmak anlamında. Öyleyse çılgıncasına tüketimi savunmadığı gibi çılgıncasına tasarrufu da savunamaz bu dünya görüşü.

Ocak 2006 sayısının konusu: Komplexitaet. Einfach Mehr adlı yazı beni basitin karşıtı olarak çeşitlilik, kapsamlılık, karmaşa, karışıklık kavramları hakkında düşündürüyor. Sanki complexity sözcüğünün tam bulamadığım bir Türkçe karşılığı var ve o karşılık her neyse o kadar da kötü, o kadar da öcü değil. Sadece onunla nasıl başa çıkmak gerektiğini bilmek gerek. Bu anlamda John Maeda'nın 4. ve 5. kuralı ile mutabığım.
(Kural 4: Öğren: "Bilgi herşeyi basitleştirir."
Kural 5: Farklar: "Basitlik ve "Karmaşa" birbirine ihtiyaç duyar")


Hımmm, biraz kendimle konuşur gibi oldu bu yazı. Kafanızı mı karştırdım? Şu güzelim kahkaha çiçekleri (öyle derdik biz çocukken) bütün bu soruların yanıtını bilir gibi. Öyle pervasız, öyle neşeli ki objektife bakışları...

Bir blog: Laws of Simplicity

John Maeda'nın laws of simplicity'sini seviyorum.

Sayfanın derli toplu tasarımını,
az laf edebilme becerisini,
her şeyde "basit"i arayışını ve görebilişini,
hepsinden çok 10 basitlik kuralını seviyorum.

Dilim döndüğünce sıralayayım:

1. Azalt (Reduce) : "En basit basitleştirme yolu" olarak...
2. Düzenle (Organize) : "Çoğu az gösterme" yolu olarak...
3. Zaman (Time) : Benim de yola çıkış noktamdı.
4. Learn (Öğren) : "Bilgi her şeyi basitleştirir"
5. Farklar (Differences): "Basitlik ve karmaşanın birbirine ihtiyacı vardır"
6. Bağlam/Çevre (Context) :
7. Duygu (Emotion) : "Çok duygu az olmasından iyidir". Bendeki çağrışımı: "içsel olarak zengin..."
8. Güven (Trust) : Güvene dayanan bir dünya çok daha basit olurdu.
9. Hata (Failure) : "Bazı şeyler asla basitleştirilemez"
10. Bir (The One) : " Basitlik aşikar olanı çıkarmak, anlamlı olanı eklemektir" (Bunu çooook seviyorum!)