"Tek yol budur deriz; bilmez miyiz ki bir noktadan geçebilen doğrular kadar yol vardır."

(Thoreau)




Perşembe, Kasım 11, 2010

Kainattan tek dilegim 1 m2 toprak, fazlasi da göz cikarmaz

Fotograf: aha


Iki gün önce bardaga su yukarida görülen turuncu güzelden ektim. Adi Hyacinthus orientalis cv. 'Gypsy Queen' . Bu yil sümbülde maviden baska bir renk istiyorum. Gecen yil aldigim "karisik" paketin icindeki bütün soganlar mavi acmisti. Eger bu cingeneler kralicesi de mavi acarsa cok gülecegim ama artik.

Neyse, daha ikinci günündeyiz ve mini mini kök vermeye basladi bile. Yüregim huzur buldu böylece. Ikinci kezdir yanlis mevsimde yesil krizim tutuyor. Köklenen, yesillenen bir seyler ariyor gözlerim. Bu yil baharda Türkiye'deydim ve bir sey ekememistim. Haziran'da döndügümde de cok gec degildi ama nedense canim hiiic bir sey ekip dikmek istememisti pencere bahcesine. Simdi bir haftadir ektiklerimin dökümüne bakin:
  • Feslegen
  • Roka
  • Physalis
  • Nar
  • Sümbül 
  • Defne (Malta'dan, iki yillik eski bir tohum, sanmam ki tutsun)  
  • Avokado
Hatta sokaktan topragiyla dökülmüs yosun buldum. Onu bile getirip saksilardan birinin topragina koydum. Ya tutarsa?

Bütün bunlara sebep ise gecen yil sonbaharda ektigim biber. Cinsini tam hatirlamiyorum. Ya paprika idi, ya da macar biberi. Ama renginden eminim: Kirmizi! Gecen kis yapraklandi, yaza kadar yaprak verdi durdu. Keza yaz boyunca da. Sonbaharda aklim basima geldi. Az günes alan mutfak penceresinden bati günesi alan oturma odasina aldim. Cildirdi! Simdi kisa girerken (yani bir yil sonra) cicek acmaya basladi. 3 cicegi var. Arastirdim. Kendi kendine tozlanabilirmis. Meyvesini bile yiyebiliriz seneye :) Diyecegim o ki, dogru dürüst günes görmeyen, buuzzzz gibi orta Avrupa ikliminde olana bakin. Akliniz varsa gidin bugün hangi sebze ya da meyve varsa sofranizda, cekirdegini bir avuc topraga ekiverin. Sonra da gözünüzü, kulaginizi acin topraktan cikana. Müthis seyler anlatacak size.

Ekeceklerim daha bitmedi. Bir de Scilla var. Nami diger mavi yildiz. Bu mavi yildiz ile cingeneler kralicesiniden bir kacini ayni saksiya ekmeyi düsünüyorum. Yilbasi civari mavi olsunlar, turuncu olsunlar; ben de karsilarina gecip keyif catayim diye hayalleniyorum. Scilla'yi bir de topraksiz ekecegim. Cama, belki de biraz cakil tasina. Olur mu bilmem. Olur gibi geliyor. Buzdolabindalar simdi. Sibirya sartlari yarattik. Coktan uc vermis bir kaci. "Bahar nerede?" diye sordular. "Oturma odasinda, bekleyin" dedim. Iki tanesini de ayirdim yalniz. Onlar bu canimin icini bilene armagan olacak.  

Bu yaziyi da sirf bunu haber vermek icin yazdiysam n'olayim. 
Dipnot: Indeksli yazilarimi sevenler icin, buyrunuz:

Salı, Kasım 09, 2010

Cikolata agacta yetisir. Gercekten!


Fotograf: milesizz


Eylül basinda Noel kutlamaya baslayan ve her alisveriste oglumun aklini  basindan alan cikolata üreticileri ve marketler, hey! Ben unuttum sanmayin, biraz büyüsün ogluma da unutturmam:

In a world that takes for granted the availability of delicious and affordable chocolate, it's easy to forget that the popular product actually comes from trees -- not magical elves or free-flowing cocoa rivers, sadly.

"Kakao agaclari dile gelse neler söylerdi" diyecektim ama zaten gelmisler dile, söyle diyorlarmis:

Fotograf: J.o.e

Kaostan Uzak: Evin kara delikleriyle savasirken...

Fotograf: Abe K
Evin bazi dolaplarinda kontrolü tekrar geri kazanmaya basladim. Bir yil önce tasinma sirasinda, pacamdan cekistiren bir sincap esliginde "suraya bir koyalim da , sonra düsünürüz ne yapacagimizi" usulüyle doldurulan dolaplardan bahsediyorum. Tamamen organize oldugumu ve tüm gereksiz seylerden kurtuldugumu iddia etmiyorum. Fakat evin bazi noktalari eskisi kadar kara delik degil. Bakinca iclerinde -gerekli veya gereksiz, yerli veya yersiz- ne oldugunu bildigim cekmeceler, kutular var artik. Canım herhangi bir sebepten sıkılınca gözümü onlara dikiyorum huzur bulmak icin.

Hic bir konuda bir kerede kökten sonuca ulasacak sartlarda yasamadigim icin yine "böl ve hakkindan gel" yöntemini uyguluyorum. Evinin anneminkine benzedigini tahmin ettigim FlyLady'nin suradaki önerileri ilham verici. Birebir uygulamiyorum, hayir. Bana uyanlari aliyorum yine. Bana en fazla rahatsizlik veren odadan (oturma odasi ve onun camli dolabi) basladim. Saat yönünde ilerliyorum. Hergün en az 15 dakikalik seanslarla ve hicbir seyi atlamamaya calisarak temizleyip düzenliyorum. Atilacagindan kesinlikle emin olduklarim dogrudan cöpe gidiyor. Birilerine verilebilecekleri ayri bir yerde topluyorum. Bu ikisi fazla degil. Asil kaos yaratanlar yeri yanlis olanlar, ki asil sorunumun bu oldugunu biliyordum. Onlari dogru yerlerine koyuyorum. Bir yeri olmayanlara bir yer yaratiyorum. Bir ara Selen bir yorumda söylemisti bunu: "everything has a place, everything in its place" . Cok dogru. Bugün gelip esimin bazi belgelerinin oldugu bir dolap gözüne dayandim. Disaridan adina "düzen" adini koyamasaniz da, kendine göre gayet tutarli ve pratik bir düzen anlayisi vardir. O yüzden ona sormadan dokunmak istemiyorum. Atlamak da istemiyorum. Bu tür tikanma anlarindan hic hoslanmiyorum.  Fakat biliyorum; bunlar esnek olmam ve sıkı sıkıya falan ya da filan kisinin yöntemince degil kendi yöntemimce gitmem gerektigini bana animsatan anlar ayni zamanda. Neyse bu dolap bitince calisma masasinin dolaplarina gececegim, sonra diger odalara. Hepsi bittiginde sanirim basladigim dolap gözlerinde yeniden calismaya baslamam gerekecek. Ne kadar dikkat edersem edeyim... Buna süreklilik prensibi diyorlar. Sikayetci degilim. Hatta iyi geliyor, terapi gibi, meditasyon gibi bir sey.

Keske mümkün olsaydi da beynimin odaciklarinda da ayni prensiplerle temizlik yapabilseydim. Evdeki bütün  dolaplarim cilali olsa ama kafamin ici  fazlaliklardan arinmamissa ne yazar? Fakat tuhaf bir sekilde düzene giren dolap gözleri, bos masaüstleri ve sakin postakutulari  kafamin icinde de benzer bir etki yaratiyor. Bu, bu ve daha yazmadigim onlarcasi o etkinin eseri. 

Sonra bir gün belki dogadakine benzer, rahatsiz etmeyen, tam tersine huzur veren bir düzensizlik nasil yaratilir, onu da ögrenirim.

Pazartesi, Kasım 08, 2010

Kimyonun maceralari - 8.11.2010

Tuhaf bir sey denedi kimyon bu sabah. Bir kücük zarfin icine koca bir meydani, orta boy bir katedrali, hepsi 1 Euro'dan kiralik bir sürü evi yerlestirdi önce. Yanlarina dünyanin bilinen en yasli agaclarindan birini, bir de sarmasik seklinde boylanan bir cicegi koydu. Agacin dallarina asili hayranlik, sarmasikta ise merak ve umut vardi, ben de gördüm. Onlar da girdi zarfin icine. Bakti ki daha yer var; bir topac, bir de topac kurulum kilavuzu ekledi kimyon zarfa. Hatta zorlasa sanirim bir kac sey daha sigardi. Bugün yola cikacakmis hepsi, bir iki günde varirmis adresine. Hadi bakalim.

Cumartesi, Kasım 06, 2010

Bugün sade yasamak...



Fotograf: orb9220
Dikkat! Bu yazi istisna olarak otomatik baslayan bir müzik icerir. Sevmiyorsaniz ya da uygun ortamda degilseniz, bilgisayarinizin sesini kisin.

4 yildir sade yasamak üzerine yazsam da, tam bir tanimini yapmak bana hep zor gelir. Zamanla sebebini anladim bunun. "Sade yasamak nedir?" demek "yasamin bir tanimini yap" demek gibi bir sey. Kesin ve kisa bir tanimini yapmak mümkün degil. Günlük yapilmali tanimi sade yasamanin.  Her gün icin tekrar tekrar yeni bastan yapilmali.

Dünün sade yasam tanimi da söyle bir sey olmali yaklasik:

Sade yasamak:
Oturma odasinda halinin üzerinde oturup sincapla trencilik oynamaktir. Trenini olustururken sadece bir yük, bir  de yolcu vagonu eklemektir lokomotifin ardina. Onu da yavas, olabildigince yavas sürmektir. Raylarda acele etmeden akar gibi gitmesinden zevk almaktir. Ahsaptan sekiz seklinde bir rayin üzerinde trenlerin bir saat araliksiz dönüsüdür. Sabretmektir, odaklanmaktir. Raylara, trenlere ve dolap beygiri dönüsüne bir cocugun gözünden bakmaktir. Trenler arada bir raydan cikip, dagilinca fazla tiyatro yapmadan tekrar yerlestirmek ve yola kaldigin yerden devam etmektir. Kasim ayi olmasina ragmen halinin üzerine, raylara ve sincabin saclarina vuran günese bakip binlerce kez sükranla dolmaktir. Günese doymus bir ülkede kum ve deniz görmeden yazi gelmis saymayanlari animsamak, felsefi cikarimlar yapmaktir. Bir sey ne kadar azsa; o kadar yogun, o kadar zengin yasanir diye sonuca varmaktir. Bunu bir sans olarak görmek, bunu bir sans olarak görme safliginda oldugunu farketmek ama bundan rahatsiz olmamaktir. Pencere kenarindaki yogurt kabina ekili biberin de ayni seyi söyledigini hayal etmektir. Dört Mevsim dinlemektir bu arada. Düsüncelerinde kendini birden sokakta bulmaktir. O sokakta... Hani sincabi anaokuluna birakmis geri dönerken gecen gün, sehrin nadir agacsiz ve yapraksiz sokaklarindan birinden geciyordun da, rüzgardan orayi bile mevsimin kuru yapraklari basmisti. Hani bakacak agac, cicek olmadigindan sen yerdeki yapraklara vermistin dikkatini ve oradaki yapraklardan biri olmanin nasil bir sey oldugunu düsünmüstün. Dalindan, bildigin ve güvendigin tek seyden ayri düsmenin nasil oldugunu anlamaya calismistin. Simdiki gövdende olmasan, rüzgar sadece yüzünü oksamasa, rüzgara teslim olsan, Concerto No. 2 in G minor, "L'estate"  yükselirken bak tam simdi, aman Allahim, aman Allahim, sen de rüzgarla birlikte hizla savrulmaya baslasan, birden her sey kontrolden ciksa, yükselsen, ucsan ucsan ucsan , nereye gittigini bile bilmeden, ne olacagini bile bilmeden, korkuyu bile unutsan hatta saskinliktan, birden müzigi duysan, hic bilmedigin bir bakis acisini yakalasan yükseldigin yerden,  icinde olsan müzigin ve perspektifin, onlara ait olsan, anlasan ve korkmasan artik bilmediginden, herseyi bilmenin sart olmadigini ve kontrol etmek de gerekmedigi anlasan, yapragin ölümüyle insanin ölümü benzer mi birbirine, ölmek de mi böyle bir sey, öyleyse o kadar kötü olmasa

...desen.

Neden bir yaz müziginin sana sonbahari animsattigini düsünmektir. Yaz ve sonbahar ayni sey midir aslinda? Sonbaharda bir yaz, yazda da bir sonbahar mi vardir?

"Anneaa, raylar yikildiii!" demesidir sincabin. Fazla tiyatro yapmadan raylari tamir etmektir birlikte. Sonra yeniden dönmeye baslamaktir.

Cuma, Kasım 05, 2010

Kaostan Uzak: David Allen ve GTD

"I'm going to try this crazy GTD stuff" by Eston :)

Ekim bitti ama benim evimle, dolaplarimla, yasamimla ve oradaki kaosla davam bitmedi. Bu ay aslinda baska bir konuya gececektim ama karar verdim; hazir yogunlasmisken kaosla mücadeleye devam. Bir kac yazi önce can sıkıcı ya da zor buldugumuz icin sürekli erteleme egiliminde oldugumuz islere karsi cözüm öneren birinden bahsetmistim. Cok da büyük , mucizevi bir cözüm degil belki, yine de bizim cabamizi gerektiriyor. Ama bu kadar uygulayani ve hayrani olduguna göre ise yariyor olmali.

Eger daha önce duymadiysaniz (ben duymamistim) adamin adi David Allen. "Getting Things Done" diye bir kitap yazmis ve sanirim okuyan birilerinin hayati degismis. Google'da "GTD" kisaltmasi ile arama yaparsaniz ne demek istedigimi anlarsiniz. Ben henüz kitabi okumadim ama internette GTD'in temel prensiplerini anlayabileceginiz yeterince kaynak var. Okuduklarimdan bana anlamli ve uygulanabilir gelen, "Hah, iste eksik parca buydu!" dedirtenler:

  • Aklinizi mesgul eden,  yapilacak isler, projeler, sorumluluklar, hayaller, niyetler  ne varsa kafanizin disinda mantikli, güvenilir ve size uyan bir sistem icinde listeliyorsunuz. Bu aklinizdan cikarma asamasi.
Bunun ille de şık, organize bir ajanda ya da o cok ünlü bilgisayar programlarindan biri olmasi gerekmiyor. Bos bir defter, bir A4 kagit, indeks kartlari (hani su A7 boyutunda olan), bir excel tablosu, bir word belgesi... Hepsi olur. Size, yasaminiza uyan, sizi bir de kendisi ugrastirmayacak herhangi bir yöntem. Sonra oturup en büyügünden (Ispanyolca ögren) en kücügüne (cicekleri sula)  aklinizi mesgul eden herseyi yaziyorsunuz. Ben uzun yillardir bu is icin bir ajanda kullandigim ve bir sayfa boyunca uzayip giden ve üzerini cizmekte nedense hep yavas kaldigim listelerden cok sıkıldığım icin, bu kez indeks kartlari kullanmaya karar verdim. Hem evde zaten bolca kullanilmamis indeks karti oldugundan, hem de yapilacak bir ise bakarken digerlerini de görüp yüregimin sıkışmasını böylece engelleyebilecegimden.

Simdi kisaca kendi tecrübeme dayanarak bu adimin neden önemli oldugunu aciklayayim. Ekim basinda, henüz David Allen ile tanismadigim bir sirada, ister bir kagida olsun, ister kafamin icine yazili olsun, yapilmamis , en ufak islerin bile büyüyüp kocaman oldugunu , beni huzursuz ettigini, bunun da yeni tikanmalara sebep oldugunu farkettim. Yapilmamis isler oldugu icin yapmam gereken seyleri yapamiyordum! Ne tuhaf celiski... Böylece ben de en azindan önemsiz ve kücük oldugu icin yapilacak isler listesinde durmadan arkalara ötelenen herhangi bir isi yapmaya karar verdim: Apartman girisindeki  zil ve posta kutumuzdaki solmus, artik adimizin okunamadigi isim etiketini degistirmek. Ne kadar sürer bu? Ismi bilgisayarda yazip bastirmak 10 dakika, gidip asagidaki yerlerinaeyapistirmak (bantla falan ugrasmak) da 10 dakika diyelim. 20 dakika! Yarim saat bile degil. Cocugunuz  varsa biraz daha uzun ama. Yaziciyla oynamak istemesin diye o odada degilken bastirmak, makasi ona göstermeden ("ben de yapicam, ben de yapicam!") isim etiketini kesmek, kapi önüne inmek icin uygun zamani falan beklemek (-"eve dönmeyelim, hayvanat bahcesine gidelim hadiiii", -"ayagimizda terliklerle mi?", -"eeveeeet, hadiiiiii!" ) biraz zaman alir. Her neyse, bir uygun zamanina getirip, aylardir yapilmasi gereken bu isi sincapla (sincaba ragmen) halletmeyi basardim. Yaptim ve kafamdan sildim. Aklimda olusan bosluk öyle büyüktü ki, neden bu kadar bekledigime ve neden bu kadar büyümesine sebep olduguma sastim.

Iste bu yüzden GTD'in bu ilk adimini okudugumda, "iste, evet, bu!" dedim heyecanla. Aklimi bosaltmak!

  •   Bu listeyi hazirlarken her madde de su soruyoruz: "Halletmesi iki dakikadan kisa sürer mi?". Yanit evetse, listeye bile yazmadan hemen hallediyoruz.
  • Yapilacak isler listemizdeki bir isi sürekli erteleme sebebimiz yanlis ifade edilmesidir. Eger aklimizda veya listemizde "Ispanyolca ögren" gibi muglak bir  is varsa, sürekli erteleyip yapmaktan kacinmamiz normal. Bunu yerine her isi mümkün oldugunca hemen yapilabilecek sekilde (gerektiginde adimlara bölerek) detaylandiriyoruz. Listemizde örnegin
    • "Internet'ten Ispanyolca kurslarini arastir."
    • "X'e gittigi Ispanyolca kursundan memnun olup olmadigini sor"
    • Aklina yatan ilk üc kursla görüsmeye git.
gibi detayli ve net adimlar seklinde yerini aliyor Ispanyolca ögrenme hayali. Zamanla her adim gerekliyse daha da detaylanabilir. Örnegin aday kurslar belirlendiginde son madde "A kursundan görüsme randevusu al." "B kursunun tam adresini ögren" ... gibi detaylanabilir.
  • Son olarak süreklilik her sistemde oldugu gibi burada da yasamsal. Yasamimiza giren her yeni isi, sorumlulugu, ödevi, hayali, niyeti, projeyi yukaridaki sekilde aklimizdan cikarip kagida dökmeye ve bunu mümkün oldugunca yapilabilir sekilde ifade etmeye devam ediyoruz.  
David Allen'in GTD'i bunlardan daha fazlasi elbette. Ama kitabini okumadan ve icsellestirmeden daha fazla üzerinde yazmak istemiyorum. Organizasyon ve zaman yönetimi sistemlerine ve onlarin "her yasama tek mükemmel cözüm" yaklasimlarina karsi önyargiliyim. Bana uyanlari almak, uymayanlari gözardi etmek yöntemini tercih ediyorum. Yukaridaki dörtlü simdiden bana uyuyor ve bir anlam ifade ediyor. Önce bunlar üzerinde calismak ve biraz böyle yol almak istiyorum. Kitabi okudugumda ilginc buldugum seyler olursa yazarim.

Bu arada GTD konusunda okumak isterseniz surasi iyi bir kaynak diyorlar.
 

Çarşamba, Kasım 03, 2010

Ben de...


Fotograf: imago



Bugün sincapla kanala cinar yapraklari atip yüzmelerini izledik. Ördek ve martilara ekmek verdik. Martilar üstümüze üstümüze ucuyordu. Korktum, sincaba belli etmedim. Kayin ve kiraz yapraklari topladik. Dün de akcaagac yapraklari getirmistik eve. Bilegimize kadar gelen bir yaprak havuzunda ayaklarimizi süre süre yürüdük. Rüzgar esti, üstümüze hus yapraklari yagdi. Sincap "cok komik, cok eglenceli" dedi. Gecen sene korkuyordu kuru yapraklardan. Her yil daha komik, daha eglenceli olsun yasam onun icin...

Himm, fena degil. Daha sade, Emre gibi yazabilmeyi becerebilirim sanirim bir gün.


Çarşamba, Ekim 27, 2010

Kaostan Uzak: Bugünlerde masaüstüm


...huzur veriyor. Sag ve soldaki iki klasör esimin ve benim dosyalarim icin. PDF dosyasi bir önceki yazida bahsettigim e-kitap. Okumam bittiginde benim klasörüme geri dönecek. IE kisayol tusunu da kaldirmam gerekiyor ama bunun icin IE'i baslatacak tus kombinasyonunu hatirlamam gerek.

Cuma, Ekim 22, 2010

Kaostan Uzak: Odaklanma mi demistik?





Photo by Koshyk

Öyle bir zamanda gel ki, okumamak mümkün olmasin:

Focus


Not: Bu arada, bu bir önceki yazida bahsettigim degil, ama en az onun kadar (belki ondan daha cok) amacimiza uygun oldugunu saniyorum. Okuyalim bakalim...)

Cuma, Ekim 15, 2010

Kaostan Uzak: E-posta Hükümdarligi ve Kendi Verimliligini Baltalamak

Kim kime hükmediyor? Siz mi e-postaniza? E-postaniz mi size?

Zamaniniz varsa Ole Eichhorn tarafindan yazilmis su yaziyi bir okuyun:
Tyranny of Email

Yazi bir yazilim mühendisinin gözünden, daha cok mühendislere yönelik yazilmis ama herkesin cikaracagi dersler var. Zamani olmayan veya Ingilizce bilmeyenler icin de ben not edeyim o dersleri kisaca:

E-postanin size hükmetmesini engellemek icin 6 kural:
  • E-posta programinizi kapatin. Gün icinde sürekli acik durmasin. E-postalarin sizi ne zaman bölecegine siz karar verin.
  • Hic bir zaman e-postalari birini elestirmek ya da detayli teknik tartismalara girmek icin kullanmayin. Bu tür seyleri yüzyüze görüsmelerde ve telefon görüsmelerinde halledin.
  • Bir e-postayi kimlere gönderdiginiz ve kimlere cc'lediginiz konusunda titiz olun.
  • Imla ve gramer kurallarina uyun. E-postanizin karsi taraf acisindan sade, okunakli ve anlasilir olmasini saglayin.
  • Önemli e-postalari hemen göndermekte aceleci olmayin. Yeniden degerlendirmek ve degistirebilmek icin yavas davranin.
  • E-postanin sandiginizdan daha kamuya acik ve kalici bir kayit oldugunu unutmayin.
 Eichhorn'a göre yaratici ve yogunlasma gerektiren bir calismanin verimli olabilmesi icin bölünmeler olmadan 3 saat araliksiz calismak gerekirmis. Süre kisiye ve ise göre degisebilir. Fakat önemli bir tespiti var:
4 sey bu verimli yogunlasma süresini böler : E-posta, telefon, kisisel kontak/toplantilar ve kisinin kendi kendini baska seylerle oyalamasi.

E-posta'nin bizi bölmesini ve islerimizden alikoymasini nasil önleyebilecegimizi yukaridaki 6 madde acikliyor. Telefon ve kisisel kontak genellikle ondan bile kolay engellenebilir(mis). Bu yapilan ise göre degisir tabii... Fakat sonuncusu gercekten önemli sorun. Kisisel olarak en büyük verimsizlik kaynagimin ben kendim oldugunu biliyorum. Durmadan kendi kendimi böldügüme sahidim! Eicchorn'a göre bunun sebepleri genelde kisinin bir sonraki adimin ne olmasi gerektiginden emin olamamasi ya da o adimi can sıkıcı veya zor bulmasi. Ilginc de bir tespiti var: "Bir sey eger gercekten cok sıkıcı veya zorsa o zaman yanlistir" diyor. Bu durumda en iyisi yöntemlerimizi, isin akis seklini bir kez daha gözden gecirip yapilir hale getirmek. Bunun nasil yapilacagina dair somut bir önerisi yok. Ama bir baskasinin var ;) Ondan da baska bir yazida bahsedeyim :)

Pazartesi, Ekim 11, 2010

Kayın güzellemesi


Ne zaman bir kayin agacinin yanindan gecsem bir sey oluyor. Ürperiyorum. Daha görmeden kadim ve cok degerli bir seyin yakininda oldugumu anliyorum. Susmam, kafamin icinde bile susmam gerektigini hissediyorum.

Topraktan pürüzsüzce fiskiran gövdesi mi?
Havada asili duruyormus gibi titresen dallari mi?
Sonbaharda ölmeyip, basbayagi yeniden dogan yapraklari mi?
Bilmiyorum.

Gecen sonbahar ilk kez bir kayin tohumu buldum ve bütün bir mevsim boyunca cebimde tasidim. Bir mendil, anahtar ya da bozuk para bulmak icin elimi cebime her atisimda onunla karsilasmak mutluluk vericiydi. Insan cebinde her daim bir tohum tasimali... Ve bir kayin agacina dokunmadan ve altinda durup yüzünü göge cevirmeden ve gökyüzüne bir kayin agacinin cercevesinden bakmadan ölmemeli.

Eger agaclarin gercekten ruhu varsa, benimki kayin agacininkiyle kontakta.
Belki bir gün ne anlattigini da duyabilirim.

Cumartesi, Ekim 09, 2010

Kaostan Uzak: Bir zaman yiyici olarak internet ve e-posta

Photo by Cindy Seigle

2 yil önce okudugum, zaman yönetimi üzerine cok etkileyici bir yazi vardi. Hep burada bahsetmek, hatta oturup hepsini cevirip yayinlamak istedim. Ironik bir sekilde bir türlü vaktim olmadi. Bu ayin konusuna uydugundan, tam da simdi hakkinda yazabilecegimi düsünmüstüm; yayinlandigi siteden kaldirilmis! Ben de orada okudugum bir öneriden yola cikarak "bir zaman yiyici olarak internet ve e-posta"dan bahsetmeye karar verdim bu yazida.

Hayatimda hic olmadigi kadar az televizyon seyrediyorum. Gurur duyulacak sey! Öte yandan aciga cikan zamanimi internete kaydirdigim söylenebilir. Daha dogru bir deyisle, zamanimi internette gecirdigim icin televizyon seyretmeye ihtiyacim kalmiyor. Bir noktaya kadar güzel bu. Internette secim hakkim var cünkü. Bana daha uyani ve daha kaliteliyi secebilirim. Fakat internet bir mecra olarak iyi yönetilmeyi ve sürekli insiyatif almayi gerektiriyor. Aksi taktirde acik kalan kapidan ne varsa iceri doluyor ve tam bir zaman yiyiciye dönüsüyor.

Internetin baska seyler icin bana gerekli zamandan calmamasi icin 4-5 yildir mücadele veriyorum. Insanin sonuc alabilmek icin üc bes sey yapmakla sonuc alabilecegi bir sey olmadigini da görüyorum. Posta kutumda yaptigim sadelestirmeler oldukca ise yaradi. Bir ara takip ettigim ve yorum biraktigim bloglarda ölcüyü kacirdim. Google Reader kullaniyordum ve oldukca iyi, amacina uygun bir program oldugu söylenebilir. Ama takip ettiginiz bloglarin sayisi kapasitenizi asiyorsa, onun yapabilecegi fazla bir sey de yok. Okunmamis blog yazilariyla sismeye mahkum. Bunun üzerine blog okumada ilk yöntemime, yani "Himm, X ne yazmis bakalim, Y hep ilginc seyler yazar, yeni bir sey yazmis mi acaba?" usulüne geri döndüm. Bir blog sık sık aklıma gelmiyorsa, benim acimdan düzenli olarak takip edilmeyi de gerektirmiyordur diye düsünüyorum. Mutlaka önemli yazilari da kaciriyorumdur bu yüzden. Ama gercek yasamimizda toplam kac kisinin yasamini ince detaylarinda biliyoruz? Cocugunun ilk attigi adimlar, en sevdigi yazar, kullandigi yüz kreminin markasi, dün yolda ne gördügü gibi detaylardan bahsediyorum. 1? 5? 10? Sanirim düzenli takip ettigim bloglarin sayisi da bunu gecmemeli...

Peki yorumlar ve bloglar üzerinden baska türlü iletisim imkanlari? Oglum 1,5 yasindayken düzenli bir blog takipcisi olmanin benim kapasitemi astigini farkettim. O zaman aldigim ve büyük ölcüde uyguladigim bazi kararlar var. Artik bir blog yazisi bende aninda ve gercekten bir yorum yapma duygusu uyandiriyorsa ancak o zaman yorum birakiyorum. Buraya sık ugrayip yorum birakan biriyseniz ve blogunuzu gözardi ettigimi düsünüyorsaniz, yeri gelmisken söyleyeyim, hayir etmiyorum. Sadece bloglari takip ederken kisisel kapasitemi asmamaya calisiyorum.

Internetin bir zaman yiyici olmasini engellemek icin sistematik olarak uygulamaya calistigim seylerden biri de, erisim/iletisim kanallarimi mümkün oldugunca az tutmak ve tek bir yere toplamak. Bu acidan posta kutum, bir de blogum benim kontrol panelimdir denebilir. Bütün kisisel yazismalara ek olarak, üye oldugum gruplarin yazismalarini, bloga birakilan yorumlari da -pek cok kisi gibi- e-posta adresime yönlendiriyorum. Bu yüzden forum tarzi, gidip dogrudan kendi sayfasindan okumam gereken tartisma platformlarinda cok katilimci olamiyorum (olmuyorum). Yine iletisim kanallarini kisitli tutmak adina büyük bir inatla Facebook, Twitter gibi sosyal aglardan kaciniyorum. Microblogging yapmak istedigimde zaten blogumda micro micro yazarak yapabilirim bunu :) Sosyal aglarla meslekten ilgili biri olarak ise, bu kadar "bagli" (connected) olmanin, üstelik de sanalsa, dezavantajlarini da biliyorum. O kanallarda olmadigim icin kacirdigim ve benim icin önemli bilgilerin ve degerli insanlarin da oldugundan eminim. Ama kuvvetli bir inancim var: Bir bilgi ve bir insan eger benim icin gercekten önemliyse, zamani geldiginde ben onun pesinden gitmeden o gelip beni bulur mutlaka... Kah o kanalda, kah bu kanalda paylasilanlari okuyup hazmetmeye, her daim online olmaya cabalarsam, asil o bilginin yanindan gecip gidecegimi de düsünüyorum üstelik. Bilimsel yönünü arastirmis degilim, bulursam onu da paylasirim ama bu kadar cok mecra, bu kadar cok kanalda, bu kadar cok kisi arasinda akip giden bilginin kesinlikle bir insanin bilissel kapasitesinin ötesinde olduguna inaniyorum. Bilgi degil kayip bilgi caginda yasadigimiza inandigimdan bahsetmis miydim?

Buraya kadar güzel... Ama bilirsiniz, Alice'in Harikalar Diyari, tavsanin bir laf arasinda söyledigi gibi "durmak icin kosmak gereken" bir dünyadir. Yasamimi daha basit tutabilmek icin de her alanda durumu korumak adina gözlemler yapip yeni önlemler almam, yani aktif olmam gerekir.

Uzun zamandir internetin bir zaman yiyici olarak yasamimda yaptigi yeni ataklari izliyorum ve kücük önlemlerle berteraf etmeye calisiyorum. Ama sincap oglum büyüyor ve ben yeni bir sey ögrendim. Bir cocugun ilginizi en cok yeni dogdugunda istedigini ve büyüdükce daha cok zamaniniz olacagini düsünmek büyük yanilgi. Durum tam tersi! Özellikle büyük sehrin izolasyonunda cekirdek aileyseniz ve cocugunuzun anne-babasi oldugunuz kadar da oyun arkadasiysaniz... Ayrica oglumun beni mümkün oldugunca az bilgisayar basinda görmesini isterim.

Tüm bunlara ek olarak internette veya internet disinda daha kaliteli, daha derin bir seyler okuma ihtiyacini duyuyorum. Cok dondurma yemek ama bunun susuzlugunu azaltmadigini, tam tersine arttirdigini farketmek gibi bir sey bu.

Özetle... Yeni bir atak yapmanin zamani geldi de geciyor. Gecen Sali gecesi ani bir kararla -bazilari gecici olmak üzere- bazi önlemler aldim. Üye oldugum bütün tartisma gruplarinda "no mail" moduna gectim mesela. Posta kutuma onlardan mektup düsmüyor artik. Bir kismina beni cok ilgilendiren bir konu sebebiyle üye olmustum ama yeterince bilgilendigimi ve güncel olarak takip etmem gerekmedigini simdi farkediyorum. Istedigim zaman grup arsivlerini taramak her zaman mümkün.

Farketmissinizdir belki, simdilik blogdaki yorumlara da yanit yazmiyorum. "Madem yanit yazamiyorsun, yorum niye bekliyorsun? Yazilarini yoruma da kapat o zaman!" dedi icimde bir ses. O kadarini yapamadim :) Ama bunun bencillik oldugunu düsünüyorsaniz, yorum birakmayin, ödesmis olalim :)

Yazinin basinda sözünü ettigim makaleye gelince... Unutmadim, simdi oraya bagliyorum. Uzun, pek cok basarili tespit ve öneriyle dolu bir makaleydi. Iclerinden sadece bir tanesi aklimda kalmis: Eskiler "bir kararin/düsüncenin üzerine yatmak" derlermis. Yani bir karari hemen uygulamaya almadan, olgunlasmasina biraz zaman vermek. Bunun internette bir uygulamasi olarak  öneri e-postalari okudugunuz anda degil, üzerinden biraz zaman gectikten sonra yanitlamak idi. "Is yerinde e-posta ile haberlesiyorsaniz, sabah bir kez e-postalarinizi kontrol edin, acil ve yaniti kesin olanlari hemen yanitlayin, digerlerinin düsünsel olarak bir süre üzerine yatin. E-postalarinizi gün icindeki ikinci  kontrolünüz ögleden sonra 2 civari olsun.  Bu sirada gelismelere göre sabahki bazi e-postalar da yanitlanabilir. Is disi e-postalarda zaman araligi rahatlikla genisletilebilir" diyordu. Birebir uygulanamadigi durumlarda bile anafikir etkileyici, degil mi? Sabah 8-9 ve ögleden sonra  2 gelisigüzel secilmis zamanlar degil. E-postalarin gün icindeki yazilma dagilimina bakarak en az kontrol ile en cok e-postayi okuyabileceginiz saatler. Peki siz gün icinde kac kez kontrol ediyorsunuz e-postalarinizi?

Gectigimiz ay CNN haber yapimcilarindan Richard Quest (evet, sadece o hararetli konusma tarziyla bile icimdeki sükun ve huzur duygusunu parcalayan adam) Avrupa ve Amerika'daki calisma saatleri ve calisma kültürü üzerine bir kac gün süren bir program yapti. Tüm detaylarini izleyemedim ama Amerikan, Ingiliz ve Fransiz calisanlarin tatildeyken(!) e-postalarini kontrol etme aliskanliklari üzerine yayinladigi istatistikler (oranlari tam hatirlamiyorum %30 ile %90 arasi) carpici sekilde yüksekti.

Diyecegim o ki, bundan böyle e-postalarimi daha az kontrol etmeye ve yanitlamadan önce kendime (ve eger bir grup yazismasiysa baskalarina da) biraz zaman vermeye karar verdim. Eger bütün dünya ayni anda e-postalarini daha yavas okuyup yanitlasaydi, üretim/yaratim sürecinde inanin büyük bir kayip olmazdi. Sadece hep beraber biraz yavaslamis olurduk. Asil büyük sorun cogunluk kosarken, adimlarini sayacak kadar yavas yürüme karari aldiysan olusur. Bu sorunu nasil asacagimi önümüzdeki günlerde görecegim.

Fakat simdilik...
Posta kutumda hüküm süren büyüüüük sessizlik hosuma gidiyor :)

Çarşamba, Ekim 06, 2010

Kaostan Uzak : Tek bir sey yap ve ne yapiyorsan ona odaklan


Sessizce durmak nasil gidiyor?

Önceki günden beri aklima geldikce deniyorum, iyi geliyor. Dün özellikle sessiz bir gündü, uzun zamandan beri ne büyük bir huzur duydum anlatamam. Fakat bu baska bir hikaye, sonra anlatayim.

Bugün kontrolüm disinda gelisen bazi seyler sebebiyle biraz kaotikti. Fakat tuhaf bir sekilde, simdi günün sonuna dogru yine de bir huzur duygusu var. Belki de asil mesele karmasayi ve günü lüzumsuzca dolduran seyleri azaltmak yerine (yaninda), onlara dahil olmadan aralarindan siyrilip gitmeyi basarabilecek bir seyler yapabilmek.

Tamam, o "bir seyler"den biri "bir an olsun kosturmayi birakip sessizce durmak". Bende ise yariyor.
Dünden beri denedigim ve bende büyük etkisini gördügüm ikinci sey aslinda zaten bildigim ve üzerine gecen kis bir araba dolusu yazdigim bir konu: Ana ve o anda yaptigina odaklanmak.

Fakat dün sabah bir Leo Babuta yazisi okudum (ki tuhaftir daha önce okumamisim besbelli), icinde de bir Zen deyisi carpti gözüme. Kafama bir tugla düstü gibi, bir yildiz patlamasi oldu gibi ve kisa bir aydinlanma ani yasadim gibi geldi:

“When walking, walk. When eating, eat.”
 "Yürürken yürü. Yemek yerken yemek ye." 

Kalktim mutfaga gittim. Her adimimi tek tek bilerek. Su ictim. Bardagi iki elimle tuttum. Bir elim su sisesini aldigim yere geri koymakla mesgul degildi. Geri döndüm, bilgisayarin basina gectim. Tarayicida herzamanki aliskanlikla actigim bir dolu tab'in biri haric hepsini kapattim. Sadece bir sayfa acik biraktim. Ne zamanki onun isi bitti, onu kapatip bir digerini actim. Gün boyunca agir cekimde bir filmin icinde gibi ve bir Japon cay seremonisinde gibiydim. Celiskili görünse de gün sonunda daha cok sey basarmislik hissi hakimdi.

Sincapla yapboz oynarken bir taraftan ona caktirmadan etrafa yayilmis tahta oyuncaklari toplamaya calismaktan vazgeciyorum.

Telefon görüsmesi yaparken ayni anda e-postalarimi kontrol etmekten vazgeciyorum.

Oturma odasindan mutfaga bardak götürürken, koridorda gördügüm sincabin kazagini da cocuk odasina götürmeye kalkismaktan vazgeciyorum.

Bütün gün yaptigim bunun benzeri binlerce kücük sacmaliktan vazgeciyorum.

Daha verimli olmak adina cok islemcili bilgisayarlar gibi ayni anda kirk is pesinde kosmaya ve zihnimi de pesimden kosturmaya ne zaman basladim bilmiyorum. Cok zaman önce Cheaper by the Dozen diye bir sacmalik okumustum. Zamandan kazanmak icin, tras olurken bir taraftan gömlek dügmelerini iliklemeye calisan ve gün be gün bunu artan bir beceriyle yapabilmekle övünen baba, modern isletmenin temel teorilerinden biri olan time and motion study'nin de  kurucularindan sayiliyor. Icinde yasadigimiz tuhaf dünyanin temellerinin nerede atildigini bilin diye söylüyorum. Interneti Zen budistleri gelistirseydi, tarayicimin ayni anda birden cok pencere acabilme özelligi olmazdi, bundan eminim.

Bazen gercekten de "ayir bizi bogazici!"


 

Salı, Ekim 05, 2010

Kaostan Uzak: Sessizce durun.



"Sessizce durun.


Sadece bir an icin.


...


Etrafta kosturup durmak cogunlukla verimliligin tersi sonuc verir. Biliyorum, toplumumuzda hareket herseyden önemlidir. Hareketsizlik tembellik, edilgenlik ve verimsizlik olarak görülür. Fakat bazen cok fazla hareket, hicbir sey yapmamaktan daha kötüdür. Etrafta cilginca, büyük bir hirs ve samatayla kosturup duruyor ancak hicbir seyi halledemiyor olabilirsiniz. Ya da pek cok sey hallediyorsunuzdur , ama hicbiri önemli degildir.  Ya da bazi seyleri eylemlerinizle zedeliyor, hareketsiz ve sessiz kalsaydiniz olabileceginden daha kötü hale getiriyor olabilirsiniz. " 

Zamanimizi daha iyi yönetebilmek ve daha verimli olmak istiyoruz. Ama bunu günlük yasamda kaostan uzaklasarak ve sade yasamaktan da ödün vermeyerek yapmak istiyoruz.  Oldukca ünlü, bilinen bir blogdur ama bilmeyenler icin söyleyeyim Zen Habits bunun icin iyi bir kaynak. Derinliklerine dalmak isteyip nereden baslayacaginizi bilmiyorsaniz, yazarinin önerisiyle suradan baslamaliymissiniz:

The Beginner’s Guide to Zen Habits – A Guided Tour


Dip not: Bir süre kisisel sebeplerle yorumlarinizi yanitlayamayacagim. Fakat burada olacagim ve sesinizi, görüslerinizi duymak iyi gelecek.

Pazartesi, Ekim 04, 2010

Kaostan Uzak: Eskiden yazdiklarim

Üsenmeyip eski yazilarimi taradim. Daginiklik ve zamansizlik üzerine kimi durum tespiti, kimi cözüm önerisi iceren bazi yazilar buldum. Buyrun:

Pazar, Ekim 03, 2010

Ekim - Kaostan uzak !

"Organized Chaos" by BBCWorldService

Ekim ayinin konusu "kaostan uzak".
Kaos kötü bir sey midir? Özünde belki de hayir.
Fakat ben günlük yasamda, evimizde, is yerinde hüküm süren karmasadan, zamansizliktan, herseyin birbirine girdigi, icinden cikilmaz büyük bir dügüm oldugu ve insana güclü bir "bir seyler yapmali" duygusu veren durumlardan bahsediyorum. Sadelik ve huzurun adinin bile okunmadigi durumlardan ve yasam alanlarindan...

Tanidik geliyor mu?
Iyi, klübe hosgeldiniz; sizin ve benim bu ay birlikte yapacagimiz seyler var o zaman.

Ilk is olarak yasamimizdaki sorunlu alanlari belirleyerek baslayabiliriz.
Ben benimkileri coktandir aklimda bir listeye yazdim bile.

Sunu belirtmeliyim:
Basit yasamakla, zaman yönetimi ve verimli is yapmanin kesisim noktalari cok. Yasamimizi kaostan uzak tutabilmek icin kismen iyi bir zaman yönetimi , biraz da verimlilik ise yarayabilir. Ama bir noktadan sonra yollarinin ayrildigini da belirtmeliyim. Eger bir seylerin yasamimizdan asip tastigi hissine kapiliyorsak biri  (simple living) "o fazlaliktir, kurtul ondan" der, digerleri (zaman yönetimi ve verimlilik) "sen yasamini, zamanini verimli yönetmiyorsun, gel sana yardim edelim, hepsini de yapabilmenin, kaynaklarina 3 koyup 5 almanin yollarini gösterelim" der. Bu ay sorunlarimi cözerken bu iki anlayis arasinda bir denge kurmaya calisacagim. Cözümlerin sadece yasamimi daha iyi yönetmemi saglamasi degil; minimalist, dogayla uyumlu, cevre dostu olmasina da calisacagim.

Ay sonunda yasamimda daha cok düzen, daha az karmasa umuyorum.

Cuma, Ekim 01, 2010

Eylül ayini özetleyelim

 "Plastiksiz" temali Eylül ayini bir özetleyeyim. Öncelikle gecen ay bu konuda yazdiklarim:

Peki evimiz tamamen plastiksiz mi simdi? Hayir! Büyük yalan olurdu bunu söylemek. Ama bu konuyu bir kez daha gündemime almis, biraz daha bilgilenmis, bir kac ihmal edilmis adimi atmis, unuttugum bazi seyleri hatirlamis oldum. Hep aklima takilan bazi seyler aydinlandi. Ve fakat ondan daha fazla da yeni soru var aklimda. Özetle bu is bitmedi, bitmez. Eylemlerim devam edecek!

Bir sonraki yazi Ekim ayinin temasi hakkinda olacak. Sıkı durun! Bambaska bir konuyla ucusa (ya da bambaska bir konuya dalisa) geciyoruz!

Perşembe, Eylül 30, 2010

Kesinlikle ev yogurdu!

Dün, bir önceki denememde iyi sonuc aldigim yogurttan satin aldim tekrar.
Bu kez 750 ml. sütle tekrar yogurt mayalamayi denedim.
Söyle yaptim:
  • Organik ve pastörize süt kullaniyorum.Uzun uzadiya kaynatmadim. Isittim ve cirpma teliyle bolca karistirdim. Köpük köpük oldu. Bu cirpma meselesinin bir yarari var mi bilmiyorum. Nedense mayalanacak sütün cok karistirilarak icine cok hava yedirilmesinin iyi olduguna dair bir yerlerde bir seyler okumus gibiyim. Tamamen uyduruyor veya yanlis hatirliyor olabilirim. Fakat cok karistirmak en azindan daha düsük isida daha cok buharlasma sagliyor gibi. Bu acidan ise yariyor...
  • Sütü temiz bir cam kavanoza aktardim.
  • Arada bir serce parmakla isi kontrolü yaptim. 
  • Uygun isiya gelince (yakar yakmaz) kalite kontrolümden gecmis, üstelik GDO'suz oldugu, sütü veren hayvanlarin bile GDO'lu yem yemedigi acikca beyan edilmis yogurttan bir kasik ekleyip, biraz karistirdim.
  • Kavanozun agzini kapatmadim. Ince, gözenekli bir mutfak bezi  ile sardim bunun yerine, bir paket lastigi ile tutturdum. Üzerine bir kalin mutfak bezi daha sardim. Bir de yanlis yikama sonucu bebek boyutlarina kücülmüs ve bu yüzden mutfakta mayalanan seyleri sarma görevine terfi etmis bir yün kazagim var (reuse! :), en son da bununla sardim. Bu sirada mutfak termometresinde isi 16,5 gözüküyor. Evet, burasi soguk! Sarip sarmalanan aday yogurdu bir mutfak dolabina yerlestirdim.
  • Bu kez yaklasik 6 saat bekledim. 6 saat sonunda paketi actigimda yogurt kavanozu hala ilikti. Yeterince iyi sarmisim belli ki :)
  • Sonuc? Kivam: Harika! , Tat: Harika! Kesinlikle ev yogurdu! Simdi bakalim bu yogurt zincirleme mayalama testini de gececek mi? Bir sonraki sefer bu kez ürettigim yogurdu kullanacagim maya olarak...
Evde yaptigim gida deneyleri baska hicbir ise yaramasa bile, alisveriste daha bilincli olmami sagliyor. Evde yogurt mayalamaya vaktim olmayacak zamanlar gelebilir. O zaman en azindan marketten hangi yogurdu ic rahatligiyla alabilecegimi biliyorum simdi. Hangilerinde ise üzerinde "organik" yazsa bile, kagit üzerinde tüm kurallara uyulsa bile, dogru olmayan , dogal olmayan bir seyler oldugunu...

Bugün ev yapimi yogurttan bir kismini kücük bir cam kavanoza aktardim ve anaokuluna sincabin kahvaltisina ekledim. Zamanla icine pekmez, meyve, kuru yemisler vb ekleyerek zenginlesebilir bu kavanoz. Sincap hicbir zaman meyveli yogurdu seven bir cocuk olmadi. Uzun zaman anne sütü aldi, ek gidalara gecerken de yine sade ev yogurdu vermistim ona. Bundan midir nedir, özellikle hazir yogurtlardaki cilek, ahududu ve vanilya gibi yapay aromalardan hic hazzetmiyor. Belki böylece ev yapimi meyveli / zenginlestirilmis yogurt sayfasini acariz besin sayfamizda.

Çarşamba, Eylül 29, 2010

Plastik konusunu unuttugumu saniyorsaniz yaniliyorsunuz :)

Bir bilgi: Gecen gün bir plastik paketi geri dönüsüm cöpüne atarken üzerindeki not dikkatimi cekti. Kodu 5'ti ama yaninda "recyclable" (geri dönüstürülebilir) yaziyordu. Demek ki bu 5 numaranin geri dönüstürülebilir olanlari da var.  Su yazimdaki sorunun yaniti oluyor bu galiba...

Bir yazi: Evren'le paslasmaya devam :)

Bir yazi daha: Dilek'in BPA mücadelesine daha önce link vermistim. Plastik deyince bu konu da atlanmamali. Bir daha, bir daha yazilmali.

Bir karsi görüs der ki, plastik cevreye faydalidir. Onun yerine paketleme de yaygin olarak cam ve metal gibi daha agir olan malzemeler kullanilsaydi, nakliyat icin ihtiyac duyulan fosil yakit miktari ve dolayisiyla atmosfere yayilan gazlarin sera etkisi artardi. Himm, benim  acimdan plastik kullanmak icin degil,

1) alisveriste daha yereli tercih etmek
2) daha az paket kullanani tercih etmek, daha az paket gerektiren cözümler üretmek
3) daha az tüketmek
icin bir sebep olabilir bu da.

Bir yanlis bir yanlisla düzelmez cünkü.

Salı, Eylül 28, 2010

Yogurt: Yol aliyoruz...

Evde yogurt yapamamayi fena halde kafama taktim. Dün bir deneme daha yapmaya karar verdim. Süt konusunda yapabilecegim fazla bir sey yok. En fazla organik süt kullanabilirim. Cig süt veya homojenize edilememis süt bulamadim buralarda. Zaten asil sorunun maya olarak kullandigim yogurt  oldugunu saniyorum. Daha önce bir iki degisik marka yogurt kullandim. Her seferinde o tuhaf kivamli, sünen seyden elde ettim sonunda. Yogurt diyemiyorum adina.

Dün marketin yogurt raflarinda adeta kamp kurdum. Bir cok yogurdu inceledim. Sonunda biri organik olan, digeri organik olmasa da paketinin üzerinde GDO'suz oldugunu acikca belirtmis iki yogurtla denemeye karar verdim. Her ikisi de tam yagli (%3,5) idi. Ikinci üstelik seffaf kutusundan görüldügü kadariyla kivam olarak da daha katiydi. Daha sonra paketinin üzerinde okudum ki, direk kutunun icinde mayalaniyormus. Yani baska ortamda mayalanip sonradan paketlenmiyormus. Bu da nedense daha bir aklima yatti. Sanki baska ortamda mayalanir, sonra paketlere pay edilirse o arada daha cok numara cekilebilir gibi bir his var icimde.

Evde az miktarda sütü kaynama sicakligina gelmeyecek sekilde isittim. Zaten pastörize ya süt, gerek duymuyorum uzun uzun kaynatmaya. Ama isitirken bol bol cirpma teliyle karistirdim. Burcu'nun usulü (yani özünde buharlasarak su orani azaltilmis sütten yogurt) da aklima yatiyor ve bu sekilde bir orta yol bulmus oldum.

Sütü 190 gr.lik iki cam kavanoza pay ettim. Yeterince iliyinca, birer kasik yogurt koydum iclerine. Kapaklarini "Organik" ve "GDO'suz" diye isaretleyip sarip sarmaladim ve beklemeye aldim. 4-5 saat sonra büyük bir merakla actim.

Sonuclari acikliyorum:
1) Iki yogurt da tutmus. Nihayet!
2) Organik yogurtta ne yazik ki o sünen, tuhaf kivam var yine. Demek ki neymis? Maya yogurdunun organik olmasi yeter sart degil. Var orada da cektikleri bir numara. Süt yerine süttozu kullaniyor olabilirler mi, kivam arttirmak icin organik de olsa katki maddeleri ekliyor olabilirler mi diye aklima geliyor. Bununla ilgili üreticiye bir iki soru sordum, yaniti merakla bekliyorum.
3) Organik olmayan ama GDO'suz yogurttan mayaladigim, üstelik kivam olarak da gayet iyi. Bana cocuklugumun ev yogurtlarini hatirlatti. Biraz daha beklese, eksise mükemmel olacak. Bunu deneyemedim cünkü mayalanan tüm yogurdu hemen yalayip yuttum :)

Ilk firsatta bir deneme daha yapacagim bu yogurtla.

Çarşamba, Eylül 22, 2010

Melek baliklari, at kestaneleri, ucurtmalar ve dünyanin korkulasi(!) cocuklari

Sehir kütüphanesinden origamiyle ilgili iki kitap aldim. Cocuklugumda TRT'de yayinlanan o ünlü cocuklar icin origami programindan hatirladigim bir cok sekil vardi icinde. Eve geldigimde iki kitabinda ayni yazara ait oldugunu farkettim. Bir Türk, Zülal Aytüre-Scheele. Belki de TRT'deki programi yapan kisidir. (Kitaplar sunlar: Neue zauberhafte Origami Ideen, Origami-Papierfalten für gross und klein)

Dün aksam sincap uyuduktan sonra uzun zamandir aklimda olan bir seyi yaptim. Kitaptan kolay ve sevimli bir figür secip katladim. Melek baligiydi. Gözlerini ve agzini keceli boyayla cizdim. Bugünkü kusluk vakti kahvaltisi icin cam kavanozda yogurt hazirlamistim.Onun kapagina bir bantla tutturdum. Gördügü zaman yaninda olup tepkisini izlemek isterdim. Bakalim ne yapacak ;) Tam benim yaptigim gibi katlanmasa da, sonucta ona gayet benzeyen bir melek baligi katlamasi var surada da...

Sabah anaokuluna giderken yolda atkestaneleri bulduk yine. Bir tanesi hatta henüz dikenli kabugundan cikmamisti. Özellikle sincaba verdim acip cikarsin diye. Büyük bir dikkatle dikenli kabugu tutusunu ve icinden o parlak kestaneyi cikardiginda nesesini görmeliydiniz! Bugünlerde yollardan kestane topluyoruz durmadan. Kozalaklar ve findiklarla beraber oyuncak kamyonun yeni yükleri oldular. Odanin bir ucundan bir ucuna nakliyat var bütün gün. Bir de tahta oyuncaklardan kurdugumuz hayvanat bahcesinde kullaniyoruz onlari. "Burasi aslanlarin evi, surasi kirpilerin ve surasi  da atlarin evi" oluyor. Aslanlara et, kirpilere ot veriyoruz, atlara ise at kestanesi! :)

At kestanelerinden ve diger sonbahar meyvelerinden (mese palamudu vb) sevimli hayvan figürleri yapmak mümkün. Biz bir iki deneme yaptik. Salyangoz yaptik mesela.  Ingilizce buna ne denir bilmiyorum ama Google'da "kastanien basteln" diye aratarak yüzlerce örnek bulabilirsiniz. Biz su linkten faydalandik.

Sonbahar ucurtmasiz olmaz tabii. Eylül basinda sincabin hasta oldugu bir gün evde onu oyalamak icin kagittan ucurtma da yaptik. O da kütüphaneden aldigim bir mevsimlere göre elisi kitabindandi (Mein grosses Jahreszeiten Bastelbuch). Yapimi cok basit. Suradaki temel origami katlama yöntemini kullaniyorsunuuz sadece. Sonra ters cevirip bir surat boyuyorsunuz keceli kalemle. Ucuna da renkli paket bantlarindan (baska seylerle de olur tabii) bir kuyruk yapiyorsunuz. Bugünlerde fotograf makinem bozuk, net görüntüler alamiyorum. Ama yine de sincabin "bir daha anne, bir tane daha" israriyla yaptigimiz ucurtma ailesini paylasayim sizlerle:


Bu ucurtmalarin tek kötü yani ucmamalari! Sincap ucan ucurtma siparisi verdi simdiden.

Bu arada anaokuluna alisma sürecinin Eylül basinda yazdigim kadar sancisiz olmadigini da itiraf edeyim. Iki üc gün sorunsuz gittikten sonra birden aglayip tepinmeye baslamis bir gün sinifta. Beni 45 dakika sonra cagirdilar. Sonraki günler bir felaketti. Sinifta kendisinden fiziksel olarak farkli olan bir cocuktan korktugunu söyledi. Ögretmenleri pek cok cocugun anaokulunun düzenli her gün gidilen bir yer oldugunu anladiklarinda bu türden gec tepkiler verdiklerini eklediler buna. Günlerce bizden farkli olan insanlarin korkulacak bir sey olmadigini anlattik. Babasiyla benim cocukken her gün anaokuluna ne kadar severek gittigimizi ve sonunda her seferinde annemizin bizi gelip aldigini anlattik (ki ikimizde cocukken anaokuluna gitmedik aslinda). Dünya cocuklarinin büyük boy resimlerinin oldugu bir kitap aldik ve ona baktik her gün. Cok da homojen bir toplumda yasamiyoruz, her türden insan var sokaklarda. Bu türden farkliliklari vurgulayan konusmalar ise hic olmadi evimizde. Neden böyle bir korku gelistirdigini bilmiyorum ama geciyor artik. Kitabi cocuguna dünyanin baska yerlerinde baska cocuklar nasil yasar, neye benzerler anlatmak isteyen herkese tavsiye ederim. Orjinali Ingilizce bu arada. Sincap cuma gününe kadar aglayarak gidiyordu anaokuluna ve sadece bir, bir bucuk saat kaliyordu. Cuma günü neseyle girdi sinifa. Cumartesi sabahi bu kez "ben anonola gitmek istiyorum" diye agladi. Pazartesi'den beri de gittikce daha uzun kaliyor sinifta. Bugün heyecanla sokakta buldugu kestaneleri gösterdi arkadaslarina. Güle güle demek icin arkasindan seslenmem gerekti. Özetle, attachment parenting de sihirli formül degil dostlar. Sosyal becerilerle ilgili karmasik bir formülün (bence yine de cok önemli ve degerli) degiskenlerinden biri. Bizim sartlarimizda formulün baska degiskenlerinde sorunlar vardi belki de. Sanirim bu kadar kisa sürede problemi asmamizda yine de attachment parenting'in büyük katkisi vardir. "Ben seni cok seviyorum ve her zaman almaya gelecegim" dedigimde buna kolayca inanip güvenmesini saglayan kismidir belki de formülün...

Bizim sonbaharimiz iste böyle geciyor, ya sizinki dostlar?

Salı, Eylül 21, 2010

Pencerenin pervazı

Gündelik dertlere yara bandı niyetine hayallendiğiniz olur mu hiç sizin? Benim olur.

Mesela kapkalın taş duvarları olan bir evde olayım ben. Öylesine kalın olsun ki duvarlar, yazın serin mi serin, kışın da sıcacık olsun evin içi. Öylesine kalın olsun ki duvarlar, gepgeniş pervazları olsun pencerelerin. İçine ben çocuk hiç uğraşmadan sığabileyim mesela. Kalabalık olsun diyelim ki ev, çok insan dolu olsun. Bense, bazen kalabalığın içinde değil, kıyısında olmayı seveyim. Kimseye farkettirmeden mutfağa sızayım o zaman; ekmeğin içine biraz beyaz peynir  koyup, yine sessizce odalardan birinde kaybolayım. Pencerenin pervazına yerleşeyim diyelim ki, perdeyi de üzerimden çekeyim. Öylesine kalın olsun ki perdeler, içeriden kimse görmesin beni. Böylece içeride olmasına içerde, ama oradan bakanların göremediği bir tuhaf yerde, sanki anne karnında gibi rahat, anne karnında gibi huzurlu, kıvrılıp oturabileyim ben. Elimde bir kitap olsun ille de. Bazen "Grimm'lerden Masallar" olsun kitabın adı; bazen "İnsanlığın Kısa Tarihi". Diyelim ki, bir de sardunya saksısı olsun ayak ucumda. Hayal bu; neden olmasın? Kırmızı olsun sardunyanın rengi mutlaka. Tam da kitaba dalmışken ben, içeriden seslensinler, "Karpuz yiyoruuuuz, hadi gelin!" Ben hiç kıpırdamayayım yerimden, hiç de ses vermeyeyim. Tom Sawyer tam da teyzesine yakalandı reçel çalarken, çok merak ediyorum ne olacağını. Bir ayak sesi yaklaşsın kapıya, odanın kapısı açılsın bir an. Bir ses - Tom Sawyer'inki değil, benim teyzem bu kez- "burda da değil!" diye seslensin arkasına doğru. "İyi, beni görmedi" diyeyim içimden. Kapı yine kapansın, teyzem dönüp gitsin. Ben kitabıma dalayım. Arada bir pencereden dışarıya bakayım. Hemen önümde kadife çiçekleri ekili olsun, biraz ileride güller, onları seyredeyim. Kafamı biraz uzattığımda bahçe kapısını görebileyim. Demir parmaklıklarına sarılmış hanımellerini de... Hatta derin bir nefes çektiğimde kokusunu duyduğumu hayal edeyim. Bi dakka, nerede kalmıştım? Annesi Rabia'nin bez bebeğini keşfetmişti de, ateşe atıp yakıyordu. Tüh, ne yazık, ne de tuhaf üstelik!  Bahçe kapısının çarptığını duyayım birden. Kim gelmiş diye kafamı uzatıp bakayım. Dayımın geçip eve doğru gittiğini göreyim o her zamanki tasasız yürüyüşüyle. Beni gördü mü? Hayır, bakmadı bile bu tarafa. Ne diyordum? Haa, evet. Dans eden 12 prenses. Büyülü ormandaki gölden geçiyorlar yine kayıklarla. Dışarıdan eğlenceli bir sohbetin sesleri gelmeye başlasın o anda. Akşam yemeği de yaklaşmış olsun. Ben artık yorulmuş olayım kitap okumaktan, karnım da acıkmış olsun. Çıkayım pencere pervazındaki gizli köşemden. Sessizce odadan çıkıp, salona gideyim. Belli etmeden içeri süzülüp bir köşeye oturayım. "Neredeydin, karpuz yiyorduk" desin teyzelerimden biri. "Buralardaydım, duymadım" diyeyim.
Bir an nasıl olduysa gözgöze gelelim,
dayım bana göz kırpsın.

Pazartesi, Eylül 20, 2010

Cep telefonu

Eylül 2003'te büyük bir memnuniyetle veda etmistim cep telefonuna. Bu yilin Eylül'ünde cep telefonsuz gecirilmis 7. seref yilimi kutlayacaktim.
Su asagidaki türden cümleler kurmama gerek olmayan 7 koca yil!
"Eyvah, Sarj etmeyi unuttum yine...",
"Bak, kansere yol actigina dair bir bilimsel makale daha yayinlanmis surada"
"Aaa, birisi aramis bu arada, dur su durakta inince bakayim, kimmis",
"Püfff, nereye koymustum su telefonu? Bir kez de cantama elimi attigimda ilk cikan sey telefon olsa. Tamam, tamam, aciyorum iste!",
"Ya, özür dilerim, gercekten sarj bitmisti. Neden acmamazlik edeyim? Alinganlik ediyorsun bence. Evet, mesaj da birakmsissin ama ben mesajlara bakmaya vakit de bulamadim"
"Neeee! Unutmus muyum faturayi ödemeyi? Yine ceza binecek üstüne desene. Zaten bu ay dogru dürüst kullanmamistim bile. Sabit ücret ödüyorum bosu bosuna, baska bir sey degil..."
"Unutmamaliyim, unutmamaliyim, unutmamaliyim, salona girerken, en gec film baslamadan kapatmayi unutmamaliyim su aleti..."
"Aksam beni aradiniz demek, bir sorun mu vardi? Ulasamadiniz ha? Dogru, ben sinemadaydim o sira, (ic ses: Gidemez miyim yani?), film mi? iyiydi, fena degildi."

Film fena degildi. Cep telefonsuzluk ise ha-ri-ka!

Sincabin sık sık ateslenmesi beni düsündürdügü ve ögretmenlerini epey endiselendirdigi icin ("Ya anaokulunda ateslenirse, hele hele doga gezilerine ciktigimizda? Ne yapariz o zaman? Sizin bir sekilde ulasilabilir olmaniz gerek") careyi bir cep telefonu edinmekte buldum. Sadece ve sadece anaokulu tarafindan her an erisilebilir olmak icin. Özellikle sabit ücretsiz, "kullandikca öde" tarzinda bir tarife tercih ettim. Faturayla ya da kontür almakla falan ugrasacak vaktim yok, unutmaya egilimim var öyle seyleri, kullandigim kadarini otomatik bankadaki hesabimdan cekiniz buyurdum. Telefonu da olabilecek en basit modelden sectim. Ayni günlerde "Artik piyasada fotograf makinesiz cep telefonu kalmadi" diye yazan bir arkadasima, "Varmis, beni gelip buldu" dedim. Servis saglayicim telefon defteri kismini otomatik olarak doldurdu hemen ilk gün. Müsteri hizmetlerinden, Dating hizmetlerine dek bir dolu seye ihtiyacim olabilecegine hükmetmis kendince. Hepsini sildim. Anaokulunun, esimin ve cocuk doktorunun numaralarini girdim telefon defterine sadece. Cantamda telefon icin ayirdigim bir kösem var. Her seferinde oraya koyuyorum, caldiginda cevrediklerin tuhaf bakislari altinda cantayi desmek gerekmiyor artik. Simdiye dek anaokulu disinda kimseye de vermedim denebilir numarami. Istemeyin, israr etmeyin, vermem!

Sadece iki üc günde bir "Sarji bitmek üzere midir? Ya anaokulundan ararlar da bulamazlarsa?" diye bir huzursuzluk sariyor icimi. Evdeki tüm elektronik cihazlara merakli sincaptan gizli sakli sarj edecegim diye ugrasiyorum. Bir de SAR degeri diye bir sey cikmis, ben cep telefonu kullanirken yoktu, yeni ögrendim. Yeni telefonumun SAR degerine bakmaya korkuyorum, yüksek cikar da canim sıkılır diye.

Bir de, bir de, Walden'da asagidaki satirlari okudum gecen aksam. Gayet uygun düstügünü farkettim bu yazinin altina:

"Büyük karda ön bahce kapisina giden yol kapanmiyor, cünkü kapi yok, ön bahce kapisi yok, uygar dünyaya cikan bir yol da yok!"

Cuma, Eylül 17, 2010

Hindiba

Uzun zaman önce bu blogun ilk yazilarindan biri olarak yazilmaliydi. Nedense bir türlü olmadi.
Hindiba baska bir blogun ilk yazilarindan biri olacakmis megerse :)

Dogayi Kesfederken'de hepimiz yasamimizda iz birakmis, bizim icin anlami olan bitkilerle baslamak istedik yazmaya. Benimki Hindiba (Cichorium Intybus) oldu tabii ki :)

Salı, Eylül 14, 2010

Cünkü her sey bir isimle baslar.

...Cünkü her sey bir isimle baslar.

Hayir, hayir!
Isimden de önce bir soru vardir.
Her sey o soruyla baslar. Günlük kosturmacanin,kalabaliklarin, büyüklü kücüklü hesaplarin icinde kaybolup giden; gözün bakip da görmedigi, aklin kendi dillendirip kendi duymadigi, o kuytu kösede sakli kalan bir sorudur o.
Ama bir de kaybolmadiysa...
Yaniti bulmak, basli basina heyecan dolu bir maceradir.
Yanit bir isimdir.
Isim ise yeni sorularin tohumunu tasir icinde.
Her isimle dünya daha da bir anlam kazanir.

Daha anlamli bir dünyanin arayisindaysaniz siz de, buyurun, katilin bize.

Cuma, Eylül 10, 2010

Daha az plastik icin yararli linkler

Birakilan yorumlar sayesinde veya okudugum diger bloglardan linklerini edindigim yeni bir kac site var konu hakkinda:
"...yapmali", "...etmeli" ile biten cümleler kurmayi bitirip, biraz da yaptiklarimdan bahsetsem iyi olacak:
  • Son üc gündür bez torbami unutmuyorum! Her seferinde aldiklarimi yerlestirdikten sonra katlayip tekrar cantama koymayi akil ediyorum. Üstelik saga sola notlar yapistirmama da gerek kalmadi. Bu konuda bir yazi yazmak ve gelen yorumlari okumak konuya odaklanmama yetti :)
  • Bugün sebze meyve alisverisinde o kücük, seffaf posetlerden kullanmadim. Üstelik aldiklarim cilek ve domates gibi gayet ezilip akmaya uygun seylerdi. Tamam aldiklarimin mevsim meyve-sebzesi olmamasi basli basina bir günah. Bu konuda sincaba biraz taviz veriyorum. Cünkü cikolata vb. abur cubur istediginde gayet kati davraniyorum. Bir yerlerde "Hayir!" dememem gerekiyor.  Bu arada domates dalindaydi. 5 tanesini oldugu gibi alip sepete atmak zor olmadi. Cilekler üstü acik, plastik bir kaptaydi yalniz. Normalde eve tasirken bez torbaya dökülmesin diye bir de posete koyuyordum. Herkes gibi. Bugün yapmayiverdim. Neyse, önümüzdeki günlerde manav alisverisinde o plastik posetleri kullanmamak konusunda kendimi daha da zorlamayi düsünüyorum. Aslinda, kullanilandan cok azinin gerekli oldugunu gecmis tecrübelerimden biliyorum. 
  • Agacin yasken egildigi gerceginden yola cikarak mutfakta bir seyleri cöpe atarken arada bir sincaptan yardim istiyordum. Bugünlerde tüm atacaklarimi ona soruyorum. "Bunu nereye atacagiz? Plastik cöpüne mi?" ,"Bu da kagit galiba degil mi? Kagitlari nereye atiyoruz?" vb. :) Bakalim Eylül sonunda ögrenmis olacak mi? 
  • Türkiye'den erzak getirirken edinip, burada kullanmaya devam ettigim, ne oldugu belirsiz plastik kaplarin ikisinden kurtuldum. Bir cam kavanoz ve bir 5 kodlu saklama kabiyla degis tokus ettim. Daha iki tane daha var. Onlarin yerine kullabilecegim bir seyler daha bulmaliyim.

Sahip olmak üzerine - III

Bu kez benim fikirlerim degil. Üstat Thoreau konusuyor:

  • "Sürülerin insanlara sahip olduklari kadar, insanlarin sürülere sahip olmadiklarini düsünüyorum"

Bu cümlede "sürüler" sözcügünü kaldirip yerine sahip oldugum seylerin adlarini koydum. Gülsem mi, aglasam mi, bilemedim.

  • "...ne de olsa insan vazgecebilecegi seylerin sayisi oraninda zengindir."
Bunu daha önce de duymustum. Ilk kim söylemis, bilmem.

  • "Arastirdigim her seyin sahibiyim, hakkima kimsenin de itirazi olmaz"
Aslinda William Cowper söylüyor. Thoreau ondan alintiliyor. Yok, benim hic itirazim olmaz böylesine sahip olmalara. Civardaki tüm agaclarla, nehir boyu da  benim nasilsa :)

Perşembe, Eylül 09, 2010

Zor

"Alin teriyle kazandigi elbisesini giymis bir yoksul ve onu saygin bir kisi olarak kabul eden akli basinda insanlar bulmak neden bu kadar zor?"

Walden.Thoreau

Salı, Eylül 07, 2010

Bez torbalari yanima almayi unutmamak mi demistim? Buyrunuz!
Demligin yanina da bir not ilistireyim bari :)

Galiba plastige dair bütün sorularin yaniti var bu blogda...

Kahve fincana yakisir...

Life Less Plastic'te,  Starbucks'da kahvesini kullan-at bardaklar yerine kendi kupasiyla alanlara indirim yapildigini okudum. Surada da yaziyor. Sanirim kastedilen kapakli, termo, yolda giderken icmek icin kullanilan su yeni nesil kupalar. Tam isimlerini bilmiyorum. Yine de bir seydir. Elimde evde her daim kahve ictigim fincanla gitseydim ayni indirimden faydalanir miydim, merak ettim :)

Acikcasi Starbucks'a hic gitmem. Benim pek benimsemedigim bir yasam anlayisinin simgesidir kendisi. Ama zaten gidenlerin bu uygulamadan haberi olmali derim.

Master yaptigim üniversitenin kantininde de cay-kahve icin iki secenek sunuluyordu. Ya kullan-at bardakta, ya da baslangicta biraz fazla ödemek sartiyla fincanda. Kahvenizi ictikten sonra fincani geri götürdügünüzde fazladan ödediginiz miktar da iade ediliyordu ;)

Daha önce calistigim bir isyerinin kafesinde ise, calisanlarin talebi üzerine cay, kullan-at bardaklar yerine cam bardakta ikram edilmeye baslamisti. Sürekli kirilip, fazla maliyet yaratmasina ragmen...

Örnekler cogaltilabilir ve cogalmalidir da. Cünkü toplamda etkileri cok büyük...
 

Alisveriste plastik paketten kacinmak icin

Aklima geldikce yaziyorum.
Uygulamada nasil görünür bilmiyorum ama alisveriste plastik paketten kacinmak icin su iki sey önemli gözüküyor:
  • Plastik paket icinde satilan seylerden mümkün olanlari evde yapmak. Aklima ilk gelen örnek yogurt. Yapamayacagim seyler de var tabii. Evde bakliyat yetistiremem ;)
  • Plastik paket icinde gelen her seyi mümkün oldugunca tasarruflu kullanmak. Bununla ilgili ilk aklima gelen örnek ise, sivi sabunu  icine uygun miktarda su ekleyerek cogaltmak. Hep okudugum bir öneridir, sadece bir kac kez denemistim. Simdi bir sebebim daha var  böyle yapmak icin. Ne kadar az sabun , o kadar az plastik ;) 
Bir sey daha...
  • Aslinda yanimda her zaman alisveris icin bez torba tasiyorum. Bir de büyük alisveris cantam var. Son zamanlarda evdeki karmasadan bu da nasibini aldi. Torbalari ya da cantayi yanima almayi unutmaya basladim :( Bunu engellemek icin bir yöntem uydurmali. Belki kapiya "alisveris torbalarini aldin mi?" diye bir not ilistirebilirim. Ya da eskiden oldugu gibi, eve gelince aldiklarimi yerlestirir yerlestirmez bez torbalari cantama yeniden koymayi unutmamaliyim.
Bu üc konuda örnek zenginlestirecek ya da öneri getirebilecek kimse var mi?

Bir blog: Life Less Plastic

"almost everything in the grocery store is wrapped, if not double-wrapped, in plastic"

Bu bloga dikkat! Ben, adasim Evren sayesinde haberdar oldum. Kendisine bir de buradan tesekkür etmeyi borc bilirim. Life Less Plastic , Jeanne Haegele tarafindan 2007 Eylül'ünde tutulmaya baslanmis bir günlük. Haegele yasamindan plastigi cikarmaya karar vermis ve blogunda bununla ilgili deneyimlerini yaziyor. Iki haftadir orasindan burasindan kurcaliyorum, sonunda en iyisinin ilk yazidan itibaren taramak olduguna karar verdim :) Ilginc bulduklarimi burada da paylasacagim. Ilk yazisindan alintiladigim su yukaridaki tespite katilmamam elde degil. Hafta sonu alisverisinde elimi neye atsam plastige sariliydi. Alacaginiz gidanin paketi de bir secim kriteri oldugunda alisveris icinden cikilmaz bir hal alabiliyor. Bir ara alisveris secimlerimde geri dönüsüm kodlarini da gözetmeyi  düsündüm. Ama birincisi, cogu zaman paketi acip bosaltmadan plastik kodunu göremiyorsunuz; ikincisi, sagliksiz olandan (1-3-6) mi kacinmali, yoksa geri dönüsümü olmayandan mi (mesela 5) emin olamadim.

Düsünüyorum, düsünüyorum, düsünüyorum.
Bakalim Life Less Plastic'in cözümleri ne yönde?
"...fasulyelerimi olgunlastiran günesin ayni anda dünyamiz gibi bir düzine baska dünyayi aydinlattigini görebilmeliyiz. bunu animsamis olsaydim kimi yanilgilarimdan kurtulmus olacaktim."

Walden. Thoreau.

Pazartesi, Eylül 06, 2010

Bir video ve eski yazilar...


"Every piece of plastic ever made still exists today"
Plastiklerin dogada tamamen cözünmelerinin binlerce yil sürdügünü bilmekle beraber bu gercegi bir de böyle okumak dogrusu cok carpici...

Plastige ve ona karsi mücadeleye dair yazdigim eski yazilari buldum cikardim tozlu arsiv raflarindan bir de :)

REDUCE (Daha az kullan):

REUSE (Tekrar tekrar kullan)

RECYCLE (Geri dönüsüm)

Bu kadar! Baska yok! Ne tuhaf, baska hic yazmamisim! Bu ay kapatacagim o zaman bu acigi...
Önce su plastik geri dönüsüm kodlarini bir koyalim gözümüzün önüne:


Bir de, eger plastik kodlarina dair özet bilgiyi yazicidan alayim, hep elimin altinda dursun diyorsaniz, su sayfayi yazdirabilirsiniz.

Simdi evdeki plastik avinin ilk sonuclarini bildiriyorum. Önce görece olarak iyi haberler:
  • 7 yil önce aldigim bütün saklama kaplari 5 kodlu. Buna sevindim. Yine de zamanla uygun cam kaplarla degistirmeyi ve bunlara evde -mutfak disinda- baska kullanim alanlari yaratmayi düsünüyorum.
  • Oglumun beslenme kutusu ve sulugu da 5 numara. Özellikle BPA'siz olanindan arayip aldigim icin sasirmadim gerci bu sonuca. 
  • Paketle aldigimiz sebze meyvelerin hepsinde 5 kodunu buldum. Bu iyi haber. Ama yine de bu kadar cok paketli sebze meyve almak zorunda olmak hosuma gitmiyor. Buna bir cözüm düsünmeli...
  • Yogurt kaplari da 5 kodlu plastikten. Ama su evde yogurt yapmayla ilgili sorunu bir an önce asip hazir yogurt almaktan kurtulmak istiyorum. Daha az plastik tüketmek adina da önemli bir adim olacak bu.
  • Kefir süzmekte kullandigim süzgec mecburen plastik ama kodu 5'mis. Metale alternatif ama plastik de olmayan süzgec alternatifi nedir? Bambu süzgecler oldugunu duymustum kefir icin. Ama nereden bulacagim? Bunu bir arastirmali...
Simdi gelelim kötü haberlere :(
  • Aslinda yasadigimiz sehirde musluktan akan su icilebiliyor. Biz de öyle yapiyoruz. Yine de, ne olur ne olmaz diyerek sincaba sisede icme suyu aliyorduk. Sise tahmin edilecegi üzere plastik. Arada bir cam sisede alsak sincabin suyunu diye konusuyorduk esimle. Ama uygulamaya gecememistik bir türlü. Haftasonu evdeki plastik siselerin hepsine baktim. Kodlari 3! Acilen cam siseye , o olmazsa nispeten güvenilir plastik siselerde satilan markalara kaymaya karar verdik.
  • Türkiye'den erzak getirirken elime tutusturulmus, benim de gelince kap kacak eksikliginden mutfakta kullanmaya devam ettigim bazi plastik kaplar vardi ki, kodlari 1'mis! Acilen alternatifleri bulunacak. 1 kodlu plastik zaten bir kerelik kullanima uygunmus. "Reuse" (tekrar tekrar kullanim) degil, "recycle" (geri dönüsüm) daha dogruymus onlar icin. Aksi takdirde asinmaya ve icindeki zararli kimyasallari sizdirmaya basliyorlarmis. Bu sebeple bu kaplar icin yeni kullanim alanlari falan  aramayip dogrudan geridönüsüme yollayacagim.
  • Sincabin oyuncaklarinin hicbir yerinde geri dönüsüm kodu bulamadim. Iclerinde ne oldugunu Allah bilir! Asamali olarak plastik oyuncaklari ortadan kaldirmaya calisacagim. Yerine alternatifler yaratmaliyim yalniz. Kumas, tahta, vb. dogal malzemelerden... 
  • Banyodaki bir cok seyin kabi 1 kodlu plastikten. Sivi sabun, sampuan, temizlik ürünleri gibi. Dis macunu tüpü 5, bu iyi haber. Mutfakta bulasik deterjani kabi da 1. Anlasilan gida maddelerinin paketlenmesinde genelde 5, temizlik/kozmetik ürünlerinde 1 kullaniliyor. Peki su siseleri neden 1 veya 3? Bunu anlamakta güclük cekiyorum!
  • Mutfakta bazi araclarin kodlari ise 126-SAN imis. Bu koda sahip bir kac saklama kabi, bir süzgec ve ölcek var. 126-SAN,  Other-7'nin alt gruplarindan biri imis. Saglik ve cevre acisindan etkilerine dair ayrica bir bilgiye ulasamadim bir türlü. Arastiriyorum.
Ek olarak,
  • Bu arada biraz daha okudum ve anladigim kadari ile nasil 1 kodlu plastikler yeniden kullanimdan cok geridönüsüme uygunsa, 5 numarali plastikler de tam tersi pek geri dönüstürül(e?)miyormus. Dolayisiyla onlarda hedef mümkün oldugunca az satin almak ve satin alinanlari mümkün oldugunca uzun süre kullanabilmek olmali. Ancaaaak, bazi gida paketlerinin (örnegin sebze, meyve, bakliyat, makarna vb) 5 kodlu oldugunu tespit ettim evde. Bunlara yeniden kullanim alani yaratmak zor; daha acarken yirtiliyorlar. Burada bir celiski var, arastirmam gerek.
  • 6 kodlu plastigin, köpüge benzeyen kullan-at bardaklarin da temel malzemesi olan styrofoam'da da kullanildigini okudum. Ayrica wikipedia'ya bakilirsa fazla geri dönüsümü de yokmus. 6 dan ve styrofoam'dan her durumda kacinmali  öyleyse.
  • Bebek biberonlari genel olarak PC imis. Yani 7-Other grubunun BPA icerme riski olan alt grubu. Iste bunu da anlamiyorum! Makarna paketinde 5 kullanirken, biberon gibi önemli, isiya maruz kalacagi bariz bir ürün neden PC? Üretici icin bir avantaji var mutlaka...
Simdilik bu kadar. Akliniz karisti mi? Eylül sonuna dogru hepsini toparlayacak kadar bilgilenmis oluruz umarim...

Cuma, Eylül 03, 2010

Emzirin, emzirin, emzirin!

Önce su:
Bazen sincabin atesi cok yükseldiginde...
ve
iki üc saat arayla Paracetamol ve Ibuprofen'i verdigimde...
ve
verecek baska hicbir ilac ve yapacak baska hicbir sey kalmadiginda...
...emziriyorum.

Hem onu avutuyor, hem de atesi düssün diye beklemekten endiselere bogulmus bana bir seyler yaptigim hissi veriyor.
Ikimize de iyi geliyor.

Sonra su:
Bugün anaokuluna basladi sincap. Ben gerek görmedigim halde, ögretmenleri "ilk günler bir kac saat kalsin, zamanla arttiralim süreyi, siz de disarida bekleyin" dediler. Öyle yaptik. Bekledigim gibi, anaokulundaki bu ilk saatlerinde beni hic mi hic aramadi yumurcak. Ben disarida esyalarini ona ayrilmis bölüme yerlestirirken, coktan oyuna dalmisti bile. 1,5 saat boyunca o iceride oynadi, ben disarida kitap okudum. Ona -ve tabii bana- kalsa, daha gün sonuna kadar kalirdi anaokulunda. Ama ögretmenlerin uygun gördügü bir sistem var anlasilan, fazla karismak istemedim. Anaokulundan sonra parka gittik. "Anne sen burada kal, ben surada oynayayim" diyerek uzaktaki salincaklari isaret etti bana.

Haaa, bir de su:
Aksamlari babasiyla oynarken ben odaya girdigimde "Sen neden geldin, bizi neden rahatsiz ediyorsun?" dediginden, acik acik odadan kovuldugumdan bahsetmis miydim?

Demek ki uzun süreli emzirmek cocugu anneye bagimli, dizinin dibinden ayrilmaz bir cekingen kuzucuk yapmiyormus. Tecrübemle sabit!

Bunlar "sütten kessem mi acaba?" cölünün icindeki kücük mutluluk vahalarim benim :)
Böyle zamanlarda, vaktiyle anne sütünün gücü adina verdigim savasin hakliligindan emin ve onu bu kadar uzun süre emzirdigim icin mutlu oluyorum. Kendine ve diger insanlara karsi güven duygusuyla dolu bu kücük sincabin, istedigi zaman her zamanki agac kovuguna geri dönmek üzere, dis dünyaya, ormana cikmaya hazir oldugunu hissediyorum. Her ailenin cocuk büyütme sekli, sartlari ve o sartlar altindaki tercihleri baskadir. Bizim sartlarimiz altinda bizim aldigimiz kararin dogru oldugunu görüyorum.

Icimden Thoreau'un "sadelestir, sadelestir, sadelestir" dedigi gibi "emzirin, emzirin, emzirin" demek geliyor. Gecen gün hastanede iki yeni anne gördüm. Birkac günlük bebeklerini, üst kata rutin ultrason kontrolüne getirmislerdi. Istemeden kulak misafiri oldum konustuklarina. "Ilk cocugunu ne kadar emzirmistin peki?" diye sordu biri. "6 ay" diye yanitladi digeri gururla. "Oooo, süper!" dedi soruyu soran saskinlikla.  Cok icimden geldigi halde "alti ay nedir ki? elinizden geliyorsa daha da emzirin, emzirin, emzirin" diyemedim.

Thoreau dedim de...
Bu blogun eski okuyuculari bilirler. Bir dönem Thoreau'dan bitmek bilmeyen alintilarimla biktirmisligim vardir. Bugün sincap iceride arkadaslariyla oynarken ben kapi önünde Walden'i okudum yine. Bu kez Türkce'sinden. Thoreau'yu kendi dilinden okumayi sevmistim, kendi dilimden okumayi da sevdim. Dayanamaz da yeni alintilar yaparsam bu günlerde kizmayin lütfen :)
Ilk yapmak istedigim sey evdeki plastikleri türlerine göre elden gecirmek. Benim kafamda daha farkli bir eleme plani vardi ama bu daha verimli bir yöntem olacak. Fikrin sahibi Yavru Su blogunun sahibi adasim Evren. Plastiklerle Basimiz Dertte! adli yazisini mutlaka okumalisiniz. (Evren, karsilikli link vererek bir infinitive loop yarattik sanirim :)

Evren'in yazisinda link verdigi Healthy Child, Healthy World yazisinda da plastik türleri ve olasi sakincalari hakkinda gayet özet bilgi var. Temizlik sirasinda elimin altinda  olmasi icin bir kagida aldigim kücük notlari buraya da yaziyorum; siz de not edin lütfen:

1 - PET     : Kacinmak gerek! Antimon ve ftalat sizdirma tehlikesi var.
2 - HDPE  : Görece olarak güvenilir.
3 - PVC    : Kacinmak gerek! Kursun, ftalat vb. sizdirabilir. Zehirli kimyasallar salabilir.
4 - LDPE  : Görece olarak güvenilir.
5 - PP       : Görece olarak güvenilir.
6 - PS       : Kacinmak gerek! Kanser yapan ve hormonal acidan zararli maddeler sizdirma riski var.
7 - Other   : Kalan tüm plastik cesitlerinin atildigi sepet oldugu icin ayrica incelenmeli. BPA iceren plastikler (PC) de burada, bitkisel kaynakli biyolojik acidan cözünebilir yeni nesil plastikler de...

Bütün bu numaralar veya kisaltmalar plastik malzemenin bir yerinde (genellikle altinda) ücgen seklinde bir geri dönüsüm isaretinin icinde yazili oluyor. Eger yoksa böyle bir kodlama, merdiven alti üretilen bir plastik oldugu anlamina geliyor ki, o bir felaket olmali!
Ben kücük notlarimi alip evde 1-3-6 avina ve 7 arastirmasina cikiyorum. Bakalim neler bulacagim...
Siz de cikarsaniz böyle bir ava sonuclarini yazar misiniz?

Iyi de plastik ne demek?

Fotograf: geoftheref


plastik Fr.plastique



1. Biçim verilmeye elverişli olan 
2. (Isı ve basınç etkisiyle biçim verilen) Organik ve sentetik olarak yapılan madde
3. Bu maddeden yapılan
4. mec. Esneklik

(TDK - Türkçede Batı Kökenli Kelimeler Sözlüğü'nden)

Sözcügün ilk anlamina ve mecazi kullanimina diyecek yok. Bu noktada  plastiksiz bir yasam icin plastik cözümler bulmayi hedef ediniyorum kendime.

Plastigin daha kimyasal bir tanimi Vikipedi'den: "Plastik, karbonun (C) hidrojen (H), oksijen (O),azot (N) ve diğer organik ya da inorganik elementler ile oluşturduğu monomer adı verilen, basit yapıdaki moleküllü gruplardaki bağın koparılarak, polimer adı verilen uzun ve zincirli bir yapıya dönüştürülmesi ile elde edilen malzemelere verilen isimdir."

"Tanımdan anlaşılacağı üzere plastikler doğada hazır bulunmaz, doğadaki elementlere insan tarafından müdahale edilmesi ile elde edilir" diyor bir de Vikipedi. Dogada hazir bulunmaz ama bir kez bulundu mu da tam bulunur, dogayi binlerce yil terketmez. Plastikle ilgili en büyük sorunlarimizdan biri bu.

Eylül: Plastiksiz!

Ta ta ta tammm!

Uzun zamandir aklimda olan seyi, plastiklerden kurtulma büyük eylem planini uygulamaya koyuyorum. Bütün Eylül ayi boyunca bu konuda okumayi, arastirmayi, aklimda olanlari uygulamaya dökmeyi ve hepsini firsat buldukca burada yazmayi düsünüyorum.

En son 4-5 yil önce yapmistim böyle bir sey. Zamanla evde plastik bir seyler birikti yine. Ihtiyacim olan sey alternatif cözümler icin biraz sakin kafayla düsünecek zaman ve biraz da motivasyondu. Bu ay bolca zamanim olacak diye tahmin ediyorum. Motivasyonum coktandir had safhada!  

Siz de var misiniz? Hep beraber arastirmaya; bildiklerimizi, bulduklarimizi, yaptiklarimizi, cözümlerimizi paylasmaya... Bu ay icinde bu konuda yaptiklarinizdan ve yazacaginiz (ya da gecmiste yazmis oldugunuz) yazilardan haberdar edin beni!

Dipnot: Baska türlü bir ekonomi'nin 4. yazisini unutmadim, aklimda!